Wannan shafi wani ɓangare ne na jerin darussa game da doka ta 4: Asabar:

1. Ƙari na 5a: Asabar da Ranar Zuwa Coci, Abubuwa Biyu Mabambanta (Shafi na yanzu).
2. Ƙari na 5b: Yadda Za a Kiyaye Asabar a Zamanin Yau
3. Ƙari na 5c: Aiwatar da Ƙa’idodin Asabar a Rayuwar Yau da Kullum
4. Ƙari na 5d: Abinci a Asabar — Jagora Mai Amfani
5. Ƙari na 5e: Sufuri a Asabar
6. Ƙari na 5f: Fasaha da Nishaɗi a Asabar
7. Ƙari na 5g: Aiki da Asabar — Fuskantar Ƙalubalen Rayuwa ta Gaskiya

MENENE RANAR ZUWA COCI?

BABU UMARNI GAME DA WATA RANA TA MUSAMMAN DON BAUTA

Mu fara wannan nazari da kai tsaye ga batun: babu wani umarni daga Allah da ya nuna wace rana ya kamata Kirista ya halarci coci, amma akwai umarni da ya ƙayyade ranar da ya kamata ya huta.

Kirista yana iya zama Pentikostal, Baptist, Katolika, Presbyterian, ko na wata ƙungiya dabam, yana halartar ibada da nazarin Littafi Mai Tsarki a ranakun Lahadi ko wata rana dabam, amma wannan ba ya keɓe shi daga wajibcin hutawa a ranar da Allah ya ƙaddara: rana ta bakwai.

ANA IYA YIN BAUTA A KOYAYYAR RANA

Allah bai taɓa ƙayyade wace rana ’ya’yansa da suke nan duniya za su bauta masa ba: ba Asabar ba, ba Lahadi ba, ba Litinin, Talata, da sauransu ba.

Kirista yana iya bauta wa Allah a duk ranar da ya so, da addu’o’insa, yabonsa, da nazarinsa, ko shi kaɗai ne, tare da iyalinsa, ko a cikin rukuni. Ranar da ya taru da ’yan’uwansa domin bauta wa Allah ba ta da alaƙa da doka ta huɗu, kuma ba ta da alaƙa da wata doka dabam da Allah Uba, Ɗa, da Ruhu Mai Tsarki suka bayar.

UMARNI GAME DA RANA TA BAKWAI

HUTAWA CE, BA BAUTA BA, MUHIMMIN ABIN

Da a ce Allah yana son ’ya’yansa su je alfarwa, haikali, ko coci a ranar Asabar (ko Lahadi), da tabbas ya ambaci wannan muhimmin bayani a cikin umarnin.

Amma, kamar yadda za mu gani a ƙasa, hakan bai taɓa faruwa ba. Umarnin ya ce kawai kada mu yi aiki, ko mu tilasta wa wani ya yi aiki, har da dabbobi, a ranar da Shi, Allah, ya tsarkake.

DON ME ALLAH YA KEƁE RANA TA BAKWAI?

Allah ya ambaci Asabar a matsayin rana mai tsarki (keɓaɓɓiya, tsarkakakkiya) a wurare da dama cikin Nassi Mai Tsarki, tun daga makon halitta: “Allah kuwa ya gama aikinsa da ya yi a rana ta bakwai, ya kuwa huta [Ibrananci שׁבת (Shabbat) aiki. daina, hutawa, ƙauracewa] a ranar daga dukan aikin da ya yi. Allah kuma ya sa wa rana ta bakwai albarka, ya tsarkake ta [Ibrananci קדוש (kadosh) sifa. mai tsarki, tsarkakakkiya, keɓaɓɓiya], domin a cikinta ya huta daga dukan aikin da ya halitta ya kuma yi” (Farawa 2:2-3).

A wannan ambato na farko game da Asabar, Allah ya kafa tushen umarnin da zai ba mu dalla-dalla daga baya, wato:

1. 1. Mahalicci ya keɓe wannan rana daga ranaku shida da suka gabace ta (Lahadi, Litinin, Talata, da sauransu).
2. 2. Ya huta a wannan rana. A bayyane yake cewa Mahalicci ba ya bukatar hutu, tun da Allah Ruhu ne (Yohanna 4:24). Duk da haka, ya yi amfani da wannan salon magana na ɗan Adam, wanda a tauhidi ake kira anthropomorphism, domin ya sa mu fahimci abin da yake sa ran ’ya’yansa na duniya za su yi a rana ta bakwai: hutawa, wato Shabbat a Ibrananci.

ASABAR DA ZUNUBI

Kasancewar tsarkakewa (ko keɓewa) ta rana ta bakwai daga sauran ranaku ta faru tun da wuri a tarihin ’yan Adam yana da muhimmanci, domin hakan ya bayyana a sarari cewa muradin Mahalicci na mu huta musamman a wannan rana ba shi da alaƙa da zunubi, tun da zunubi bai wanzu a duniya ba tukuna. Wannan yana nuna cewa a sama da kuma a sabuwar duniya, za mu ci gaba da hutawa a rana ta bakwai.

ASABAR DA ADDININ YAHUDAWA

Mun kuma lura cewa wannan ba al’adar addinin Yahudawa ba ce, tun da Ibrahim, wanda zuriyar Yahudawa ta fito daga gare shi, bai bayyana a fagen tarihi ba sai bayan ƙarnuka da dama. A maimakon haka, wannan hanya ce ta nuna wa ’ya’yansa na gaskiya a duniya irin halayensa a wannan rana, domin mu yi koyi da Ubanmu, kamar yadda Yesu ya yi: “Hakika, hakika, ina gaya muku, Ɗa ba ya iya yin kome da kansa, sai dai abin da ya ga Uba yana yi; domin duk abin da Uba yake yi, Ɗa ma yana yi haka” (Yohanna 5:19).

ƘARIN BAYANI GAME DA DOKA TA HUƊU

RANA TA BAKWAI A CIKIN FARAWA

Wannan shi ne wurin da aka ambata a cikin Farawa, wanda ya bayyana sarai fiye da yadda za a yi shakka cewa Mahalicci ya keɓe rana ta bakwai daga sauran ranaku kuma rana ce ta hutawa.

Har zuwa wannan lokacin a cikin Littafi Mai Tsarki, Ubangiji bai bayyana dalla-dalla abin da mutum, wanda aka halitta kwana ɗaya kafin wannan, zai yi a rana ta bakwai ba. Sai da zaɓaɓɓun mutane suka fara tafiyarsu zuwa ƙasar alkawari ne Allah ya ba su cikakkun umarni game da rana ta bakwai.

Bayan sun yi shekaru 400 suna zaman bayi a ƙasar arna, zaɓaɓɓun mutanen suna bukatar bayani dalla-dalla game da rana ta bakwai. Abin da Allah da kansa ya rubuta a kan allunan dutse ke nan, domin kowa ya fahimci cewa Allah ne, ba mutum ba, ya ba da waɗannan umarni.

CIKAKKEN UMARNI NA HUƊU

Bari mu duba dukan abin da Allah ya rubuta game da rana ta bakwai:
“Ka tuna da Asabar [Ibrananci שׁבת (Shabbat) aiki. daina, hutawa, ƙauracewa], domin ka tsarkake ta [Ibrananci קדש (kadesh) aiki. tsarkakewa, keɓewa]. Kwana shida za ka yi aiki, ka aikata dukan aikinka. מלאכה (m’larrá) suna. aiki, sana’a]; amma rana ta bakwai [Ibrananci ום השׁביעי (uma shivi-i) rana ta bakwai] ranar hutu ce ga Ubangiji Allahnka. Kada ka yi wani aiki a cikinta, kai, ko ɗanka, ko ’yarka, ko bawanka, ko baiwarka, ko dabbar da kake kiwo, ko baƙon da yake cikin ƙofofinka. Gama cikin kwanaki shida Ubangiji ya yi sama da ƙasa da teku, da dukan abin da yake cikinsu, ya kuwa huta a rana ta bakwai; saboda haka Ubangiji ya sa wa ranar Asabar albarka, ya kuma tsarkake ta” (Fitowa 20:8-11).

ME YA SA UMARNIN YA FARA DA AIKIN “TUNA”?

TUNAWA DA WANI ABIN DA AKA RIGA AKA YI

Kasancewar Allah ya fara umarnin da aikin “tuna” [Ibrananci זכר (zakar) aiki. tunawa, tuna] ya bayyana cewa hutawa a rana ta bakwai ba sabon abu ba ne ga mutanensa.

Saboda matsayin da suke na bayi a Masar, ba sa iya yin haka sau da yawa ko yadda ya kamata. Ka kuma lura cewa wannan shi ne mafi cikakken bayani a cikin dokoki goma da aka ba mutanen, domin ya ƙunshi kashi ɗaya bisa uku na ayoyin Littafi Mai Tsarki da aka keɓe ga dokokin.

ABIN DA UMARNIN YA MAYAR DA HANKALI A KAI

Za mu iya yin doguwar magana game da wannan nassi na Fitowa, amma ina so in mayar da hankali ga manufar wannan nazari: in nuna cewa Ubangiji bai ambaci kome a cikin doka ta huɗu da ya shafi bautar Allah, taruwa a wuri guda domin rera waƙa, yin addu’a, ko nazarin Littafi Mai Tsarki ba.

Abin da ya jaddada shi ne, dole ne mu tuna cewa wannan rana ce, wato rana ta bakwai, wadda ya tsarkake ya keɓe a matsayin ranar hutawa.

WAJABCIN HUTU YA SHAFI KOWA

Umarnin Allah na hutawa a rana ta bakwai yana da muhimmanci ƙwarai har ya faɗaɗa umarnin ya haɗa da baƙinmu (baƙi), ma’aikatanmu (bayi), har ma da dabbobi, yana mai bayyana a sarari cewa ba za a yarda da yin wani aiki na duniya a wannan rana ba.

AIKIN ALLAH, BUƘATUN RAYUWA NA ASALI, DA AYYUKAN ALHERI A ASABAR

KOYARWAR YESU GAME DA ASABAR

Sa’ad da yake tare da mu, Yesu ya bayyana sarai cewa ayyukan da suka shafi aikin Allah a duniya (Yohanna 5:17), buƙatun ɗan Adam na asali kamar cin abinci (Matiyu 12:1), da kuma ayyukan alheri ga wasu (Yohanna 7:23) za a iya yi, kuma ya kamata a yi su a rana ta bakwai ba tare da karya doka ta huɗu ba.

HUTAWA DA MURNAR ALLAH

A rana ta bakwai, ɗan Allah yana hutawa daga aikinsa, don haka yana yin koyi da Ubansa na sama. Yana kuma bauta wa Allah, yana jin daɗin dokarsa, ba a rana ta bakwai kaɗai ba, amma a kowace rana ta mako.

Ɗan Allah yana ƙauna, yana kuma jin daɗin yin biyayya ga duk abin da Ubansa ya koya masa:
“Mai albarka ne mutumin da ba ya bin shawarar mugaye, ko tsayawa a hanyar masu zunubi, ko zama a cikin zaman masu ba’a, amma yana jin daɗin dokar Ubangiji, yana tunani a kan dokarsa dare da rana” (Zabura 1:1-2; duba kuma: Zabura 40:8; 112:1; 119:11; 119:35; 119:48; 119:72; 119:92; Ayuba 23:12; Irmiya 15:16; Luka 2:37; 1 Yohanna 5:3).

ALKAWARIN DA KE CIKIN ISHIYAH 58:13-14

Allah ya yi amfani da annabi Ishaya a matsayin mai magana da yawunsa, domin ya yi ɗaya daga cikin kyawawan alkawuran Littafi Mai Tsarki ga waɗanda suke yi masa biyayya ta wurin kiyaye Asabar a matsayin ranar hutawa:
“Idan ka hana ƙafarka ƙazantar da Asabar, ka kuma hana yin nufinka a ranata mai tsarki; idan ka kira Asabar abin farin ciki, mai tsarki, mai ɗaukaka ga Ubangiji; ka kuma girmama shi, ba ka bi hanyoyinka ba, ba ka nemi nufinka ba, ba ka kuma furta maganganun banza ba, to, za ka ji daɗin Ubangiji, zan sa ka hau kan tuddai na duniya, zan kuma ciyar da kai da gadon mahaifinka Yakubu; gama bakin Ubangiji ne ya faɗa” (Ishaya 58:13-14).

ALBARKAR ASABAR TA SHAFI AL’UMMAR ARNA MA

AL’UMMAR ARNA DA RANA TA BAKWAI

An tanadi wani kyakkyawan alkawari na musamman da ya shafi rana ta bakwai ga waɗanda suke neman albarkar Allah. Ubangiji ya ƙara magana ta bakin wannan annabi, yana mai bayyana cewa albarkar Asabar ba ta Yahudawa kaɗai ba ce.

ALKAWARIN ALLAH GA AL’UMMAR ARNA DA SUKE KIYAYE ASABAR

“Game da al’ummar arna [‏נֵכָר nfikhār (baƙi, baƙi daga ƙasashen waje, waɗanda ba Yahudawa ba)] waɗanda suka haɗa kai da Ubangiji domin su bauta masa, su ƙaunaci sunan Ubangiji, su zama bayinsa, da kuma duk waɗanda suke kiyaye Asabar ba tare da ƙazantar da ita ba, kuma suka rungumi alkawarina, zan kai su dutsena mai tsarki, in sa su farin ciki a cikin gidan addu’ata; za a karɓi hadayunsu na ƙonawa da hadayunsu a kan bagadena; gama za a kira gidana gidan addu’a ga dukan al’ummai” (Ishaya 56:6-7).

RANAR ASABAR DA AYYUKAN COCI

HUTAWA A RANA TA BAKWAI

Kirista mai biyayya, ko Bayahude mai bin Almasihu ne ko daga al’ummar arna, yana hutawa a rana ta bakwai domin wannan ce rana kaɗai, ba wata dabam ba, wadda Ubangiji ya umurce shi ya huta.

Idan kana so ka yi hulɗa da Allahnka a cikin rukuni, ko ka bauta wa Allah tare da ’yan’uwanka maza da mata cikin Almasihu, za ka iya yin hakan a duk lokacin da dama ta samu, wanda yawanci yakan kasance a ranakun Lahadi, haka kuma a ranakun Laraba ko Alhamis, sa’ad da coci-coci da dama suke gudanar da tarukan addu’a, koyarwa, warkarwa, da sauran ayyuka.

HALARTAR MAJAMI’A A RANAKUN ASABAR

Yahudawa na zamanin Littafi Mai Tsarki da kuma Yahudawa Orthodox na zamani duka suna halartar majami’u a ranakun Asabar domin a bayyane yake cewa hakan ya fi sauƙi, tun da ba sa aiki a wannan rana, bisa biyayya ga doka ta huɗu.

YESU DA ASABAR

HALARTARSA HAİKALI A KAI A KAI

Yesu da kansa ya kan halarci haikali a ranakun Asabar a kai a kai, amma bai taɓa nuna cewa yana zuwa haikali a rana ta bakwai ne domin wannan yana cikin doka ta huɗu ba—domin ba haka ba ne sam.

YESU YA YI AIKI DOMIN CETON RAYUKA A ASABAR

Yesu ya shagala da aikin Ubansa a dukkan ranaku bakwai na mako:
“Abincina,” in ji Yesu, “shi ne in yi nufin wanda ya aiko ni, in kuma gama aikinsa” (Yohanna 4:34).

Haka kuma:
“Amma Yesu ya amsa musu ya ce, ‘Ubana yana aiki har yanzu, ni ma ina aiki’” (Yohanna 5:17).

A ranar Asabar, sau da yawa ya kan sami mutane da yawa a haikali waɗanda suke bukatar su ji saƙon Mulkin:
“Ya tafi Nazarat, inda aka yi renonsa, kuma a ranar Asabar ya shiga majami’a, yadda ya saba. Ya miƙe tsaye domin ya karanta” (Luka 4:16).

KOYARWAR YESU, TA HANYAR MAGANA DA MISALI

Almajirin Almasihu na gaskiya yana koyi da shi a kowane fanni na rayuwarsa. Yesu ya nuna a sarari cewa idan muna ƙaunarsa, za mu yi biyayya ga Uba da Ɗa. Wannan ba bukata ba ce ga masu rauni, sai dai ga waɗanda suka kafa idanunsu a kan Mulkin Allah, kuma a shirye suke su yi duk abin da ake bukata domin su sami rai madawwami. Ko da hakan zai sa abokai, coci, da iyali su yi hamayya da su. Umarnin game da gashi da gemu, Tzitzit , kaciya, Asabar, da haramtattun nama, kusan dukan Kiristanci suna yin watsi da su; waɗanda suka ƙi bin taron jama’a kuwa, za a tsananta musu, kamar yadda Yesu ya gaya mana. Biyayya ga Allah tana bukatar ƙarfin hali, amma lada ita ce rai na har abada.

Farawa 2:2-3	A rana ta bakwai Allah ya gama aikin da ya yi, ya kuwa huta a wannan rana daga dukan aikinsa. Allah ya sa wa rana ta bakwai albarka, ya kuma tsarkake ta, domin a cikinta ya huta daga dukan aikin halitta.
Yohanna 4:24	Allah Ruhu ne, kuma waɗanda suke bauta masa dole su bauta masa a ruhu da gaskiya.
Yohanna 5:19	Hakika, hakika, ina gaya muku, Ɗa ba ya iya yin kome da kansa; abin da yake iya yi kawai shi ne abin da ya ga Uba yana yi, domin duk abin da Uba yake yi, Ɗa ma yana yi.
Fitowa 20:8-11	Ka tuna da ranar Asabar, domin ka tsarkake ta… Gama cikin kwanaki shida Ubangiji ya yi sammai da ƙasa, da teku, da dukan abin da yake cikinsu, amma a rana ta bakwai ya huta. Saboda haka Ubangiji ya sa wa ranar Asabar albarka, ya kuma tsarkake ta.
Zabura 1:1-2	Mai albarka ne wanda ba ya bin shawarar mugaye… amma yana jin daɗin dokar Ubangiji, yana kuma tunani a kan dokarsa dare da rana.
Zabura 40:8	Ya Allahna, ina jin daɗin yin nufinka; dokarka tana cikin zuciyata.
Zabura 112:1	Mai albarka ne mutumin da yake tsoron Ubangiji, mai jin daɗin dokokinsa ƙwarai.
Zabura 119:11	Na ɓoye maganarka a zuciyata domin kada in yi maka zunubi.
Zabura 119:35	Ka bi da ni a tafarkin dokokinka, gama a can nake samun farin ciki.
Zabura 119:48	Ina ɗaga hannuwana ga dokokinka waɗanda nake ƙauna, ina kuma yin tunani a kan ƙa’idodinka.
Zabura 119:72	Dokar da ta fito daga bakinka ta fi zinariya da azurfa dubban guda daraja a gare ni.
Zabura 119:92	Da a ce dokarka ba ita ce farin cikina ba, da na hallaka cikin wahalata.
Ayuba 23:12	Ban kauce wa umarnin da ya fito daga bakinsa ba; na ɗauki kalmomin bakinsa da daraja fiye da abincin yau da kullum.
Irmiya 15:16	Sa’ad da na sami kalmominka, na ci su; sun zama farin cikina da murnar zuciyata, gama ina ɗauke da sunanka, ya Ubangiji Allah Mai Runduna.
Luka 2:37	Ita gwauruwa ce, ba ta kuma taɓa barin haikali ba, tana bauta wa Allah dare da rana da azumi da addu’a.
1 Yohanna 5:3	Gama ƙaunar Allah ita ce mu kiyaye dokokinsa. Dokokinsa kuma ba su da nauyi.
Ishaya 58:13-14	Idan ka hana ƙafafunka karya Asabar, ka kuma hana yin nufinka a ranata mai tsarki… to, za ka sami farin cikinka a cikin Ubangiji, zan sa ka hau kan tuddai na duniya…
Ishaya 56:6-7	Baƙin da suka haɗa kai da Ubangiji domin su bauta masa, su ƙaunaci sunan Ubangiji… duk waɗanda suke kiyaye Asabar ba tare da ƙazantar da ita ba… zan kai su dutsena mai tsarki, in ba su farin ciki a cikin gidan addu’ata…
Yohanna 4:34	Abincina shi ne in yi nufin wanda ya aiko ni, in kuma gama aikinsa.
Yohanna 5:17	Ubana yana aiki har yanzu, ni ma ina aiki.
Matiyu 12:1	A lokacin, Yesu ya ratsa gonakin hatsi a ranar Asabar. Almajiransa suna jin yunwa, sai suka fara tsinka kan hatsin su ci.
Yohanna 7:23	To, idan za a iya yi wa mutum kaciya a ranar Asabar domin kada a karya dokar Musa, don me kuke fushi da ni saboda na warkar da mutum sarai a ranar Asabar?
Luka 4:16	Ya tafi Nazarat, inda aka yi renonsa, kuma yadda ya saba, ya shiga majami’a a ranar Asabar ya miƙe tsaye domin ya karanta.

UMARNIN ALLAH MAI SAUƘI SOSAI, AMMA AN YI WATSI DA SHI GABA ƊAYA

UMARNIN DA KE CIKIN FIRISTOCI 19:27

Babu wani dalili na Littafi Mai Tsarki da zai sa kusan dukkan ƙungiyoyin Kirista su yi watsi da umarnin Allah game da yadda maza za su bar gashinsu da gemunsu kamar yadda Ubangiji ya bayyana.

Mun san cewa dukan Yahudawa sun kiyaye wannan umarni da aminci a duk lokacin Littafi Mai Tsarki ba tare da katsewa ba, kamar yadda Yahudawa masu tsaurin bin al’ada a yau suke ci gaba da kiyaye shi, ko da yake sun ƙara wasu abubuwan da ba na Littafi Mai Tsarki ba sakamakon rashin fahimtar nassi da malamai suka yi.

Babu shakka kuma cewa Yesu, tare da dukan manzanninsa da almajiransa, ya yi biyayya da aminci ga dukan umarnan da ke cikin Attaura, har da Firistoci 19:27:
“Kada ku aske gashin da ke gefen kanku, ko ku aske gefen gemunku har kusa da fata.”

TASIRIN AL’ADUN GIRKA DA ROMAWA

Kiristoci na farko sun fara kauce wa umarnin game da gashi da gemu, musamman saboda tasirin al’adu a farkon ƙarnukan zamanin Kiristanci.

AL’ADU DA YIN RANGWAME

Yayin da Kiristanci ya yaɗu ko’ina cikin duniyar Girka da Roma, waɗanda suka tuba sun zo da al’adunsu tare da su. Helenawa da Romawa duk suna da ƙa’idojin tsafta da gyaran jiki waɗanda suka haɗa da aski da rage gashi da gemu. Waɗannan al’adu sun fara rinjayar al’adun Kiristoci Al’ummai.

GAƘAR KAGUWAR IKILISIYA

A wannan lokaci ne ya kamata shugabannin ikilisiya su tsaya da ƙarfi wajen jaddada muhimmancin kasancewa da aminci ga koyarwar annabawa da Yesu, ko da mene ne ƙimomin al’adu da al’adunsu.

Bai kamata su yi rangwame ga ko ɗaya daga cikin umarnan Allah ba. Amma wannan rashin tsayin daka ya ci gaba daga tsara zuwa tsara, ya haifar da mutane da suka raunana wajen kasancewa da aminci ga Dokar Allah.

RAGOWAR DA ALLAH YA KIYAYE

Wannan rauni yana nan har wa yau, kuma ikilisiyar da muke gani yanzu ta yi nisa da wadda Yesu ya kafa. Dalilin da ya sa ta ci gaba da wanzuwa shi ne kawai cewa, kamar kullum, Allah ya kiyaye ragowa:
“Mutane dubu bakwai waɗanda ba su durƙusa wa Ba’al ba, kuma ba su sumbace shi ba” (1 Sarakuna 19:18).

MUHIMMANCIN UMARNIN

TUNATARWA GAME DA BIYAYYA

Umarnin game da gashi da gemu abin tunatarwa ne na zahiri game da biyayyar mutum da kuma ware kansa daga tasirin duniya. Yana nuna salon rayuwar da aka keɓe don girmama umarnan Allah maimakon ƙa’idojin al’adu ko na al’umma.

Yesu da manzanninsa sun nuna wannan biyayya ta misalinsu, kuma ya kamata misalinsu ya ƙarfafa muminai na yanzu su dawo ga wannan umarni da aka yi watsi da shi sau da yawa, a matsayin wani ɓangare na kasancewa da aminci ga tsarkakakkiyar Dokar Allah.

YESU, GEMUNSA DA GASHINSA

YESU A MATSAYIN MISALI MAFI GIRMA

Yesu Kiristi ya ba mu misali mafi girma ta rayuwarsa game da yadda duk wanda yake neman rai na har abada ya kamata ya yi rayuwa a wannan duniya. Ya nuna muhimmancin yin biyayya ga dukan umarnan Uba, har da umarnin game da gashi da gemun ’ya’yan Allah.

Misalinsa yana da muhimmanci ta fuskoki biyu: ga mutanen zamaninsa da kuma ga tsararraki masu zuwa na almajirai.

ƘALUBALANTAR AL’ADUN MALAMAI

A zamaninsa, bin Attaura da Yesu ya yi ya zama martani ga koyarwar malamai da dama waɗanda suka mamaye rayuwar Yahudawa. Waɗannan koyarwa sun yi kama da tsananin biyayya ga Attaura, amma a gaskiya, galibinsu al’adun mutane ne da aka ƙirƙira domin su sa mutane su zama “bayi” ga waɗannan al’adu.

BIYAYYA TSANTSATSA BA TARE DA ƁATAWA BA

Ta wurin kiyaye Attaura da aminci—har da umarnan game da gemunsa da gashinsa—Yesu ya ƙalubalanci waɗannan gurbacewar, ya kuma ba da misali mai tsabta, marar gurɓatawa na yin biyayya ga Dokar Allah.

GEMUN YESU A CIKIN ANNABCI DA WAHALARSA

An kuma jaddada muhimmancin gemun Yesu a cikin annabci da kuma wahalarsa. A annabcin Ishaya game da azabar da Almasihu zai sha, a matsayinsa na bawan da yake shan wahala, ɗaya daga cikin azabobin da Yesu ya sha ita ce a fizge gemunsa a cire: “Na miƙa bayana ga waɗanda suka buge ni, kumatuna ga waɗanda suka fizge gemuna; ban ɓoye fuskata daga ba’a da tofawa ba” (Ishaya 50:6).

Wannan bayani yana jaddada ba kawai wahalar jiki da Yesu ya sha ba, har ma da tsayin dakan da ya yi wajen yin biyayya ga umarnan Allah, ko da yake yana fuskantar azaba mai muni da ba za a iya misaltawa ba. Misalinsa ya ci gaba da zama tunatarwa mai ƙarfi ga mabiyansa a yau, su girmama Dokar Allah a kowane fanni na rayuwa, kamar yadda shi ma ya yi.

YADDA ZA A KIYAYE WANNAN UMARNI NA HAR ABADA DA KYAU

TSAWON GASHI DA GEMU

Ya kamata maza su bar gashinsu da gemunsu da tsawon da zai sa a gane suna da su duka ko da daga nesa aka gan su. Kada su yi tsawo da yawa, ko gajarta da yawa; babban abin lura shi ne kada a rage gashi ko gemu har kusa da fata.

KADA A ASKE SIFFAR DA SUKA YI TA HALITTA

Kada a aske gashi da gemu a gefunansu na halitta. Wannan shi ne babban ɓangaren umarnin, kuma ya ta’allaka ne da kalmar Ibrananci pe’ah (פאה), wadda take nufin gefen da ya fito, iyaka, gefe, kusurwa ko gefen abu. Ba tana magana ne game da tsawon kowace sumar gashi ba, sai dai game da gefunan halitta na gashi da gemu. Alal misali, an yi amfani da kalmar pe’ah ɗin nan game da gefunan gona: “Sa’ad da kuke girbe amfanin gonarku, kada ku girbe har iyakar gonarku (pe’ah), ko ku tattara ragowar amfanin gonarku” (Firistoci 19:9).

A bayyane yake cewa wannan ba yana magana game da tsawo ko tsinin alkama (ko wata shuka) ba, amma game da iyakar gonar kanta. Haka nan za a fahimci batun gashi da gemu.

ABUBUWAN DA SUKA WAJABA DOMIN KIYAYE UMARNIN

1. A Bar Su A Bayyane: Ya kamata gashi da gemu su kasance a bayyane kuma a iya gane su, suna nuna bambancin da Allah ya umarta.
2. A Kiyaye Gefun Halitta: A guji aske ko sauya gefunan halitta na layin gashi da gemu.

Ta wurin bin waɗannan ƙa’idoji, maza za su iya kiyaye wannan umarni na Allah game da gashinsu da gemunsu da aminci, suna girmama umarnan Allah na har abada kamar yadda aka nufa.

HUJJOJIN DA BA SU INGANTA BA NA RASHIN YIN BIYAYYA GA WANNAN UMARNIN ALLAH:

HUJJA MARAR INGANCI:
“Waɗanda suke son gemu ne kawai suke bukatar su yi biyayya”

Wasu maza, har da shugabannin ƙungiyoyin Masihiyawa, suna jayayya cewa ba sai sun yi biyayya ga wannan umarni ba domin suna aske gemunsu gaba ɗaya. Bisa ga wannan tunani marar ma’ana, umarnin zai shafi mutum ne kawai idan ya zaɓi ya “bar gemu.” Wato, sai dai idan mutum yana son ya bar gemu (ko gashi) ya yi tsawo ne zai bukaci ya bi umarnan Allah.

Ba a sami wannan hujja mai sauƙin amfani a cikin nassi mai tsarki ba. Babu wani sharadin “idan” ko “ko da”, umarni bayyanannu ne kawai game da yadda ya kamata a bar gashi da gemu. Idan aka yi amfani da irin wannan tunani, mutum zai iya yin watsi da wasu umarnai, kamar na Asabar:

• “Ba sai na kiyaye rana ta bakwai ba, domin ba na kiyaye wata rana,” ko
• “Ba sai na damu da naman da aka hana ba, domin ba na tambayar irin naman da ke cikin farantina.”

Irin wannan hali ba zai shawo kan Allah ba, domin yana ganin cewa mutum yana kallon dokokinsa ba a matsayin abin jin daɗi ba, sai dai a matsayin wani ƙunci da yake fatan da ma babu shi. Wannan ya sha bamban ƙwarai da halin mawaƙan zabura:
“Ya Ubangiji, ka koya mini in fahimci dokokinka, zan kuwa kiyaye su koyaushe. Ka ba ni fahimta domin in kiyaye dokarka, in yi mata biyayya da dukan zuciyata” (Zabura 119:33-34).

HUJJA MARAR INGANCÍ:
“Umarnin gemu da gashi yana da alaƙa da al’adun arna na al’umman da ke makwabtaka”

Sau da yawa ana fassara umarnin game da gashi da gemu ba daidai ba, ana cewa yana da alaƙa da ibadun arna game da matattu, don kawai ayoyin da ke kusa da shi a wannan babin sun ambaci wasu ayyuka da Allah ya hana. Amma idan muka bincika mahallin da al’adar Yahudawa, za mu ga cewa wannan fassara ba ta da tushe mai ƙarfi a cikin Littattafai Mai Tsarki.

Wannan umarni bayyanannen umarni ne game da kamannin mutum, ba tare da ambaton al’adun arna game da matattu ko wata al’adar arna ba.

FAƊAƊƊEN MAHALLIN FIRISTOCI 19

Wannan babi na Firistoci ya ƙunshi dokoki iri-iri da suka shafi fannoni dabam-dabam na rayuwar yau da kullum da ɗabi’a. Waɗannan sun haɗa da umarnai game da:

• Kada a yi duba ko sihiri (Firistoci 19:26)
• Kada a yi wa jiki yanka ko zane-zanen fata saboda matattu (Firistoci 19:28)
• Kada a yi karuwanci (Firistoci 19:29)
• A kyautata wa baƙi (Firistoci 19:33-34)
• A girmama tsofaffi (Firistoci 19:32)
• A yi amfani da ma’auni da mizani na gaskiya (Firistoci 19:35-36)
• Kada a haɗa iri iri dabam-dabam (Firistoci 19:19)

Kowace daga cikin waɗannan dokoki tana nuna takamaiman damuwar Allah game da tsarki da tsari a cikin mutanen Isra’ila. Saboda haka, yana da muhimmanci a yi la’akari da kowane umarni bisa ga abin da yake nufi da kansa. Ba za a iya cewa kawai umarnin kada a aske gashi da gemu yana da alaƙa da al’adun arna ba, don kawai aya ta 28 ta ambaci yanka a jiki saboda matattu, kuma aya ta 26 ta yi magana game da maita.

BABU SHARADI A CIKIN UMARNIN

BABU KEƁANCEWA A CIKIN LITTAFI MAI TSARKI

Ko da yake akwai wurare a cikin Tanakh da suka danganta aske gashi da gemu da makoki, babu inda Littafi Mai Tsarki ya ce mutum zai iya aske gashinsa da gemunsa matuƙar ba ya yin haka a matsayin alamar makoki.

Wannan sharadi da aka ƙara wa umarnin ƙari ne na mutane—ƙoƙarin ƙirƙirar keɓancewa da Allah bai sa a cikin Dokarsa ba. Irin wannan fassara tana ƙara wasu sharuɗɗa da babu su a cikin nassi mai tsarki, tana kuma bayyana neman hujjojin da za a yi amfani da su wajen guje wa cikakkiyar biyayya.

SAUYA UMARNAN TAWAYE NE

Wannan hali na sauya umarnai bisa ga sauƙin mutum, maimakon bin abin da aka umarta a fili, ya saɓa wa ruhun miƙa kai ga nufin Allah. Nassin da suka ambaci aske saboda matattu gargaɗi ne cewa wannan uzurin ba zai halatta karya umarnin game da gashi da gemu ba.

YAHUDAWA MASU BIN AL’ADA

FAHIMTARSU GAME DA UMARNIN

Ko da yake a fili suke da fahimta marar daidai game da wasu bayanai na aske gashi da gemu, tun zamanin dā Yahudawa masu bin al’ada sun fahimci cewa umarnin da ke cikin Firistoci 19:27 ya bambanta da dokokin da suka shafi al’adun arna.

Suna kiyaye wannan bambanci, suna gane cewa haramcin yana nuna ƙa’idar tsarki da warewa, ba shi da alaƙa da makoki ko ibadun bautar gumaka.

BINCIKEN KALMOMIN IBRANANCI

Kalmomin Ibrananci da aka yi amfani da su a aya ta 27, kamar taqqifu (תקפו), wato “yanke ko aske kewaye,” da kuma tashchit (תשחית), wato “lalata” ko “halaka,” suna nuna haramcin sauya kamannin halitta na mutum ta hanyar da ta ƙasƙantar da siffar tsarki da Allah yake sa ran mutanensa su nuna.

Babu wata alaƙa ta kai tsaye da al’adun arna da aka bayyana a ayoyin da ke gaba ko waɗanda suka gabata.

UMARNIN A MATSAYIN ƘA’IDAR TSARKI

Da’awar cewa Firistoci 19:27 yana da alaƙa da ibadun arna ba daidai ba ce kuma mai son kai ce. Ayar tana cikin jerin umarnan da ke shiryar da halayya da kamannin mutanen Isra’ila, kuma ko da yaushe an fahimce ta a matsayin umarni dabam, wanda ya bambanta da ibadun makoki ko bautar gumaka da aka ambata a wasu wurare.

KOYARWAR YESU TA MAGANA DA MISALI

Mai bin Kristi na gaskiya yana ɗaukar rayuwar Yesu a matsayin abin koyi ga komai. Yesu ya bayyana sarai cewa idan muna ƙaunarsa, za mu yi biyayya ga Uba da Ɗan.

Wannan ba bukata ce ga marasa ƙarfi ba, sai dai ga waɗanda suka kafa idanunsu a kan Mulkin Allah, kuma suke shirye su yi duk abin da ya kamata domin su sami rai na har abada—ko da hakan zai sa abokai, ikilisiya da iyali su yi hamayya da su.

UMARNAN DA GALIBIN KIRISTANCI YA YI WATSI DA SU

Umarnan game da gashi da gemu, Tzitzit , kaciya, Asabar, da kuma naman da aka hana kusan dukkan Kiristanci suna yin watsi da su. Waɗanda suka ƙi bin taron mutane lallai za su fuskanci tsanantawa, kamar yadda Yesu ya gaya mana.

Biyayya ga Allah tana bukatar ƙarfin hali, amma ladan ta shi ne rai na har abada.

Firistoci 19:9	“Sa’ad da kuke girbe amfanin gonarku, kada ku girbe har iyakar gonarku, ko ku tattara ragowar amfanin gonarku.”
Firistoci 19:27	Kada ku yanke gashin da ke gefen kanku, ko ku rage gefunan gemunku har kusa da fata.
1 Sarakuna 19:18	Amma zan bar mutane dubu bakwai a Isra’ila—duka waɗanda gwiwowinsu ba su durƙusa wa Ba’al ba, kuma bakunansu ba su sumbace shi ba.
Zabura 119:33-34	Ya Ubangiji, ka koya mini hanyar dokokinka, zan kuwa bi ta har ƙarshe. Ka ba ni fahimta, domin in kiyaye dokarka…
Firistoci 19:26	Kada ku ci wani abu mai jini a cikinsa. Kada ku yi duba ko maita.
Firistoci 19:28	Kada ku yi wa jikinku yanka saboda matattu, ko ku yi wa kanku zane-zanen fata. Ni ne Ubangiji.
Firistoci 19:29	Kada ku ƙazantar da ’yarku ta wurin mai da ita karuwa, don kada ƙasar ta faɗa cikin lalata, ta cika da mugunta.
Firistoci 19:32	Ku tashi a gaban masu furfura, ku girmama tsofaffi, ku ji tsoron Allahnku. Ni ne Ubangiji.
Firistoci 19:33-34	Sa’ad da baƙo yake zaune tare da ku a ƙasarku, kada ku zalunce shi. Baƙon zai zama a gare ku kamar ɗan ƙasar da aka haifa a cikinku… Ni ne Ubangiji Allahnku.
Firistoci 19:35-36	Kada ku yi rashin adalci wajen shari’a, ko a ma’aunin tsawo, nauyi ko girma. Ku yi amfani da ma’auni da mizani na gaskiya… Ni ne Ubangiji Allahnku, wanda ya fitar da ku daga Masar.
Firistoci 19:19	Ku kiyaye dokokina: Kada ku haɗa dabbobinku da waɗanda suke wani iri dabam; kada ku shuka iri iri biyu a gonarku; kada kuma ku sa tufafin da aka saƙa da zare iri-iri.
Ishaya 50:6	Na miƙa bayana ga waɗanda suka buge ni, kumatuna ga waɗanda suka fizge gemuna; ban ɓoye fuskata daga zagi da tofawa ba.

UMARNIN TUNATAR DA UMARNI

UMARNIN TZITZIT

Umarnin Tzitzit, wanda Allah ya bayar ta hannun Musa a cikin shekaru 40 na yawo a jeji, yana umartar ’ya’yan Isra’ila—ko waɗanda aka haifa a cikinsu ne ko al’ummai—su yi rataye (Tzitzit [ציצת], wato zare, rataye, ko igiyoyi) a gefunan tufafinsu, su kuma sa zare shuɗi a cikin ratayen.

Wannan alama ta zahiri tana bambanta mabiyan Allah, tana kuma zama abin tunasarwa kullum game da su wanene da kuma jajircewarsu ga umarninsa.

MUHIMMANCIN ZARE SHUƊI

Shigar da zare shuɗi—launin da ake dangantawa da sammai da allahntaka sau da yawa—yana jaddada tsarki da muhimmancin wannan tunasarwa. An bayyana cewa dole ne a bi wannan umarni “a cikin dukan tsararrakinku,” wanda ke nuna cewa ba a takaita shi ga wani lokaci na musamman ba, amma an nufa a riƙa kiyaye shi kullum:
“Ubangiji ya ce wa Musa, ‘Ka yi magana da ’ya’yan Isra’ila maza, ka ce musu: A cikin tsararraki masu zuwa, ku yi rataye a sasanninta na tufafinku, ku sa zare shuɗi a kan kowane rataye. Za ku riƙa kallon waɗannan ratayen, don haka za ku tuna da dukan umarnin Ubangiji, ku kuma yi musu biyayya, kada ku yi karuwanci ta bin sha’awoyin zukatanku da idanunku. Sa’an nan za ku tuna ku yi biyayya da dukan umarnina, kuma za ku zama tsarkakakku ga Allahnku.’” (Littafin Ƙidaya 15:37-40)

TZITZIT A MATSAYIN KAYAN TSARKI

tzitzit ba abin ado kawai ba ne; kayan aiki ne mai tsarki da ke jagorantar mutanen Allah zuwa ga biyayya. Manufarsa a bayyane take: hana masu bi bin son ransu da kuma kai su ga rayuwar tsarki a gaban Allah.

Ta hanyar sanya tzitzit, mabiyan Ubangiji suna nuna sadaukarwarsu ga umarninsa, kuma suna tunasar da kansu kullum game da alkawarinsu da shi.

NA MAZA KAWAI KO NA KOWA?

KALMOMIN IBRANIYAWA

Ɗaya daga cikin tambayoyin da aka fi yi game da wannan umarni ita ce ko ya shafi maza ne kawai ko kowa. Amsar tana cikin kalmar Ibrananci da aka yi amfani da ita a wannan ayar, Bnei Yisrael (בני ישראל), wadda ke nufin “’ya’yan Isra’ila maza” (jam’in namiji).

Amma a wasu ayoyi, inda Allah yake ba dukan al’umma umarni, ana amfani da kalmar Kol-Kahal Yisrael (כל-קהל ישראל), wadda ke nufin “taron Isra’ila,” kuma a fili tana nufin al’umma gabaki ɗaya (duba Joshuwa 8:35; Maimaitawar Shari’a 31:11; 2 Tarihi 34:30).

Akwai kuma wuraren da ake magana da jama’a gaba ɗaya ta amfani da kalmar am (עַם), wadda kawai take nufin “mutane,” kuma a fili ba ta nuna jinsi. Alal misali, sa’ad da Allah ya ba da Dokoki Goma: “Sai Musa ya sauko wurin mutanen (עַם), ya faɗa musu” (Fitowa 19:25).

Zaɓin kalmomin da aka yi amfani da su a Ibrananci na asali game da umarnin tzitzit yana nuna cewa an yi wannan umarni ne musamman ga ’ya’yan Isra’ila (“maza”).

YADDA MATA KE YI A YAU

Ko da yake wasu matan Yahudawa na zamani da matan Al’ummai Masihiyawa suna jin daɗin ƙawata tufafinsu da abin da suke kira tzitzit, babu wata alama da ke nuna cewa an yi nufin wannan umarni ya shafi jinsi biyu.

YADDA AKE SA TZITZIT

Ya kamata a haɗa tzitzit da tufafi: biyu a gaba, biyu kuma a baya, sai dai lokacin wanka (a bayyane yake). Wasu suna ganin sa su yayin barci zaɓi ne. Waɗanda ba sa sa su yayin barci suna bin hujjar cewa manufar tzitzit ita ce su zama abin tunasarwa na gani, kuma wannan ba ya tasiri sa’ad da mutum yake barci.

LAUNIN ZAREN

BA A ƘAYYADE WANI TAKAMAIMAN INUWA NA SHUƊI BA

Yana da muhimmanci a lura cewa nassi bai fayyace takamaiman inuwar shuɗi (ko shunayya) da za a yi amfani da ita ga zaren ba. A Yahudanci na zamani, mutane da yawa sun zaɓi kada su sa zaren shuɗi, suna cewa ba a san ainihin inuwar ba, kuma a maimakon haka sai su yi amfani da fararen zare kawai a cikin tzitzit ɗinsu. Amma da a ce takamaiman inuwar tana da muhimmanci, da babu shakka Allah ya bayyana ta sarai.

Muhimmin abin da umarnin ya ƙunsa shi ne biyayya da tunasarwar Allah game da umarninsa a kai a kai, ba dai-daitaccen inuwar launin ba.

ALAMAR ZARE SHUƊI

Wasu suna ganin cewa zaren shuɗi alama ce ta Almasihu, ko da yake babu goyon bayan Nassi ga wannan fassarar, duk da cewa tana da jan hankali.

Wasu kuma suna amfani da rashin takaita launin sauran zaren—banda sharadin cewa ɗaya daga cikinsu dole ya zama shuɗi—su ƙirƙiri tzitzit masu sarƙaƙiya da launuka da yawa. Ba a ba da shawarar yin haka ba, domin yana nuna ɗaukar umarnin Allah da wasa, kuma wannan ba abu ne mai amfani ba.

TARIHIN LAUNUKA

A zamanin Littafi Mai Tsarki, rina zare yana da tsada, saboda haka kusan tabbas ne cewa an yi tzitzit na asali da launukan halitta na ulu daga tumaki, awaki, ko raƙuma, mai yiwuwa daga fari zuwa ruwan kasa mai haske. Muna ba da shawarar a bi waɗannan launukan halitta.

YAWAN ZARE

UMARNIN NASSI GAME DA ZARE

Nassi bai fayyace adadin zaren da ya kamata kowane tzitzit ya ƙunsa ba. Sharadin da aka gindaya kawai shi ne zare guda ya zama shuɗi.

A Yahudanci na zamani, ana yin tzitzit galibi da zare huɗu da aka ninka biyu, ta yadda za su zama zare takwas gaba ɗaya. Ana kuma sa ƙulli, waɗanda ake ganin wajibi ne. Amma wannan al’adar amfani da zare takwas da ƙulli al’adar malamai ce ta Yahudawa, ba ta da tushe a Nassi.

ADADIN DA AKA BA DA SHAWARA: ZARE BIYAR KO GOMA

Don manufarmu, muna ba da shawarar a yi amfani da zare biyar ko goma ga kowane tzitzit. An zaɓi wannan adadi ne domin, idan manufar tzitzit ita ce su tuna mana da umarnin Allah, ya dace adadin zaren ya yi daidai da Dokoki Goma.

Ko da yake tabbas akwai umarnin Allah fiye da goma, an daɗe ana ɗaukar allunan Dokoki Goma guda biyu na Fitowa 20 a matsayin alama ta dukan Dokar Allah.

Ka yi tzitzit ɗinka bisa ga umarnin Allah Sauke PDF

ALAMAR YAWAN ZARE

A wannan yanayin:

• Zare goma na iya wakiltar Dokoki Goma a cikin kowane tzitzit.
• Zare biyar na iya zama alamar umarni biyar a kan kowane allo, ko da yake ba a san tabbas yadda aka raba umarnin tsakanin allunan biyu ba.

Mutane da yawa suna zato (ba tare da hujja ba) cewa allo ɗaya ya ƙunshi umarni huɗu da suka shafi dangantakarmu da Allah, ɗayan kuma umarni shida da suka shafi dangantakarmu da sauran mutane.

Ko yaya dai, zaɓar zare biyar ko goma shawara ce kawai, domin Allah bai bayyana wannan bayani ga Musa ba.

“DOMIN KU DUBA KU TUNA”

ABIN TUNASARWA NA GANI DOMIN BIYAYYA

tzitzit, tare da zarensa shuɗi, kayan tunasarwa ne na gani da ke taimaka wa bayin Allah su tuna da dukan umarninsa kuma su cika su. Ayar tana jaddada muhimmancin kada a bi sha’awoyin zuciya ko na idanu, waɗanda kan kai ga zunubi. A maimakon haka, ya kamata mabiyan Allah su mai da hankali ga yin biyayya da umarninsa.

KA’IDA MARAR ƘAREWA

Wannan ka’ida ba ta da iyaka da wani zamani, tana shafar Isra’ilawa na dā da Kiristoci na yau, waɗanda aka kira su su kasance da aminci ga umarnin Allah kuma su guji jarabobin duniya. Duk lokacin da Allah ya umurce mu mu tuna da wani abu, saboda ya san cewa muna da saurin mantawa ne.

GARKUWA DAGA ZUNUBI

Wannan “mantawa” ba yana nufin kasa tuna umarnin kawai ba, har ma yana nufin kasa aikata su. Sa’ad da mutum yake dab da aikata zunubi, ya kalli tzitzit ɗinsa, ana tunasar da shi cewa akwai Allah wanda ya ba shi umarni. Idan ba a yi biyayya da waɗannan umarnin ba, za a fuskanci sakamako.

A wannan ma’ana, tzitzit yana zama garkuwa daga zunubi, yana taimaka wa masu bi su riƙa tuna nauyin da ke kansu kuma su tsaya da aminci ga Allah.

“DUKAN UMARNINA”

KIRA ZUWA GA CIKAKKIYAR BIYAYYA

Kiyaye dukan umarnin Allah yana da muhimmanci domin a ci gaba da zama cikin tsarki da aminci gare shi. tzitzit da ke kan tufafi alama ce a bayyane da ke tunasar da bayin Allah alhakinsu na rayuwa cikin tsarki da biyayya.

Kasancewa mai tsarki—wato keɓe ga Allah—jigo ne na tsakiya a cikin Littafi Mai Tsarki gabaki ɗaya, kuma wannan umarni na musamman yana ba bayin Allah hanyar da za su riƙa tuna wajibcin da ke kansu na yin biyayya.

MUHIMMANCIN KALMAR “DUKAN” UMARNI

Yana da muhimmanci a lura da yadda aka yi amfani da suna na Ibrananci kōl (כֹּל), mai ma’anar “duka,” wanda ke jaddada wajabcin yin biyayya ba ga wasu umarni kawai ba—kamar yadda ake yi a kusan kowace coci a duniya—amma ga dukan “tarin” umarnin da aka ba mu.

A gaskiya, umarnin Allah umarni ne da dole ne a bi da aminci idan muna son mu faranta masa rai. Ta yin haka, muna kasancewa a matsayin waɗanda za a aika zuwa wurin Yesu, mu kuma sami gafarar zunubanmu ta wurin hadayarsa ta kafara.

HANYAR DA KE KAI ZUWA GA CETO

FARANTA WA UBA RAI TA HANYAR BIYAYYA

Yesu ya bayyana sarai cewa hanyar ceto tana farawa ne sa’ad da mutum ya faranta wa Uba rai ta halinsa (Zabura 18:22-24). Bayan Uba ya binciki zuciyar mutumin kuma ya tabbatar da cewa yana da niyyar yin biyayya, Ruhu Mai Tsarki yana jagorantar mutumin ya kiyaye dukan tsarkakan umarninsa.

RAWAR UBA WAJEN JAGORANTARWA ZUWA GA YESU

Sai Uba ya aika da wannan mutumin zuwa wurin Yesu, ko kuma ya “ba” Yesu wannan mutumin:
“Ba wanda zai iya zuwa gare ni sai dai idan Uba wanda ya aiko ni ya jawo shi, ni kuma zan tashe shi a rana ta ƙarshe” (Yohanna 6:44).
Haka kuma:
“Nufin wanda ya aiko ni shi ne, kada in rasa ko ɗaya daga cikin dukan waɗanda ya ba ni, amma in tashe su a rana ta ƙarshe” (Yohanna 6:39).

Tzitzit A MATSAYIN TUNASARWA TA KULLUM

tzitzit, a matsayin tunasarwa ta gani da ta zahiri, suna taka muhimmiyar rawa a wannan hanya, suna zama taimako na kullum ga bayin Allah domin su ci gaba da tsayin daka cikin biyayya da tsarki.

Sanin dukan umarninsa a kowane lokaci ba abu ne na zaɓi ba, amma muhimmin ɓangare ne na rayuwar da aka keɓe ga Allah kuma ta yi daidai da nufinsa.

YESU DA TZITZIT

Yesu Kristi ya nuna muhimmancin cika umarnin Allah a rayuwarsa, har da sanya tzitzit a kan tufafinsa. Idan muka karanta kalmar Helenanci ta asali [kraspedon (κράσπεδον), mai ma’anar tzitzit, zare, rataye, ko igiyoyi], sai ya bayyana cewa wannan ne matar da take fama da zubar jini ta taɓa domin ta sami warkarwa:

“A dai-dai lokacin nan, wata mata da ta yi fama da zubar jini shekara goma sha biyu ta zo bayansa, ta taɓa ratayen alkyabbarsa” (Matta 9:20). Haka kuma, a cikin Bisharar Markus mun ga cewa mutane da yawa sun nemi su taɓa tzitzit na Yesu, don sun gane cewa suna wakiltar umarnin Allah masu iko, waɗanda ke kawo albarka da warkarwa: “Duk inda ya tafi—ƙauyuka, garuruwa, ko ƙauyukan karkara—sukan ajiye marasa lafiya a kasuwanni. Suna roƙonsa ya bar su su taɓa ko da ratayen alkyabbarsa ne, kuma duk waɗanda suka taɓa shi sun warke” (Markus 6:56).

MUHIMMANCIN TZITZIT A RAYUWAR YESU

Waɗannan labarun sun nuna cewa Yesu ya kiyaye umarnin sanya tzitzit da aminci, kamar yadda aka umurta a cikin Attaura. tzitzit ba kayan ado kawai ba ne, amma manyan alamomi ne na umarnin Allah, waɗanda Yesu ya aikata kuma ya tsaya a kansu. Gane da mutanen suka yi cewa tzitzit wata hanya ce ta haɗuwa da ikon Allah yana ƙarfafa muhimmiyar rawar da biyayya ga Dokar Allah take takawa wajen kawo albarka da mu’ujizai.

Yadda Yesu ya bi wannan umarni yana nuna cikakkiyar miƙa kansa ga Dokar Allah, kuma yana ba mabiyansa misali mai ƙarfi su yi haka; ba ga tzitzit kaɗai ba, amma ga dukan umarnin Ubansa, kamar Asabar, kaciyar maza, gashi da gemu, da namomin da aka hana.

Littafin Ƙidaya 15:37-40	Ubangiji ya ce wa Musa: “Ka yi magana da ’ya’yan Isra’ila maza, ka ce musu: A cikin dukan tsararraki masu zuwa, ku yi rataye a gefunan tufafinku, ku sa igiya shuɗi a kan kowane rataye. Waɗannan ratayen za su zama abin tunasarwa game da dukan umarnin Ubangiji, don ku yi musu biyayya, kada ku yi karuwanci ta bin sha’awoyin zukatanku da idanunku. Ta haka za ku tuna da dukan umarnina, ku kuma aikata su…”
Joshuwa 8:35	Babu wata kalma ko ɗaya daga cikin dukan abin da Musa ya umurta da Joshuwa bai karanta da babbar murya a gaban dukan taron Isra’ila ba, har da mata, yara, da baƙin da suke zaune a cikinsu.
Maimaitawar Shari’a 31:11	Sa’ad da dukan Isra’ila suka zo su bayyana a gaban Ubangiji Allahnku… sai ku karanta wannan doka a gaban dukan mutanen Isra’ila domin su ji.
2 Tarihi 34:30	Sarkin ya tafi Haikalin Ubangiji tare da dukan mutanen Yahuda, mazaunan Urushalima, firistoci, Lawiyawa, da dukan jama’a, manya da ƙanana. Ya karanta musu dukan kalmomin Littafin Alkawarin da aka samu a Haikalin Ubangiji.
Fitowa 19:25	Sai Musa ya sauko daga dutsen zuwa wurin mutanen, ya yi magana da su.
Matta 9:20	A dai-dai lokacin nan, wata mata da ta yi fama da zubar jini shekara goma sha biyu ta zo bayansa, ta taɓa ratayen alkyabbarsa.
Markus 6:56	Duk inda ya tafi—ƙauyuka, garuruwa, ko ƙauyukan karkara—sukan ajiye marasa lafiya a kasuwanni, su roƙe shi ya bar su su taɓa ko da ratayen alkyabbarsa ne; kuma duk waɗanda suka taɓa shi sun warke.
Yohanna 6:44	Ba wanda zai iya zuwa gare ni sai dai idan Uba wanda ya aiko ni ya jawo shi, ni kuma zan tashe shi a rana ta ƙarshe.
Yohanna 6:39	Nufin wanda ya aiko ni shi ne, kada in rasa ko ɗaya daga cikin dukan waɗanda ya ba ni, amma in tashe su a rana ta ƙarshe.
Zabura 18:22-24	Gama na kiyaye hanyoyin Ubangiji, ban juya baya ga Allahna ba. Dukan ƙa’idodinsa suna gabana; ban ƙi dokokinsa ba. Na kasance marar laifi a gabansa, na kuma kiyaye kaina daga zunubi.

KACIYA: UMARNI DA KUSAN DUK IKILISIYOJI SUKE GANIN AN SOKE

A cikin dukan tsarkakan umarnan Allah, kaciya ce kamar ita kaɗai umarnin da kusan dukan ikilisiyoyi suke kuskuren ganin an soke. Wannan ra’ayi ya bazu sosai har ma tsoffin abokan hamayyar koyarwa—kamar Cocin Katolika da ƙungiyoyin Furotesta (Assembly of God, Seventh-day Adventists, Baptists, Presbyterians, Methodists, da sauransu)—da kuma ƙungiyoyin da ake yawan kira ƙungiyoyin bidi’a, kamar ɗarikar Mormons da Shaidun Jehobah, duk suna cewa an soke wannan umarni a kan gicciye.

YESU BAI TAƁA KOYAR DA CEWA AN SOKE TA BA

Akwai manyan dalilai biyu da suka sa wannan imani ya zama ruwan dare tsakanin Kiristoci, duk da cewa Yesu bai taɓa koyar da irin wannan koyarwa ba, kuma dukan manzanni da almajiran Yesu sun kiyaye wannan umarni—har da Bulus, wanda shugabanni sukan yi amfani da rubuce-rubucensa don “’yantar” Al’ummai daga wannan abin da Allah da kansa ya wajabta.

Ana yin haka duk da cewa babu wata annabci a Tsohon Alkawari da ke nuna cewa, sa’ad da Almasihu ya zo, za a bar mutanen Allah—Yahudawa ko Al’ummai—su kuɓuta daga kiyaye wannan umarni. A gaskiya ma, tun daga zamanin Ibrahim, an daɗe ana wajabta kaciya ga kowane namiji da yake son kasancewa cikin mutanen da Allah ya keɓe domin ceto, ko zuriyar Ibrahim ne ko kuwa ba zuriyarsa ba.

KACIYA A MATSAYIN ALAMAR MADAWAMIN ALKAWARI

Ba a karɓar kowa cikin tsarkakakkiyar al’umma (wadda aka keɓe daga sauran al’ummai) sai ya yi kaciya. Kaciya ita ce alamar zahiri ta alkawarin da ke tsakanin Allah da zaɓaɓɓun mutanensa.

Bugu da ƙari, wannan alkawari bai taƙaita ga wani lokaci na musamman ko zuriyar Ibrahim ta jini kaɗai ba; ya haɗa har da dukan baƙi waɗanda suke son a shigar da su al’umma bisa ƙa’ida kuma a ɗauke su daidai a gaban Allah. Ubangiji ya bayyana sarai cewa: “Wannan bai shafi waɗanda aka haifa a gidanka kaɗai ba, har ma da bayi baƙi waɗanda ka saya. Ko an haife su a gidanka ko kuwa an saya su da kuɗinka, dole ne a yi musu kaciya. Alkawarina a jikinku zai zama madawwamin alkawari” (Farawa 17:12-13).

AL’UMMAI DA WAJABIN KACIYA

Da a ce lallai Al’ummai ba sa bukatar wannan alama ta zahiri domin su zama cikin mutanen da Ubangiji ya keɓe, da babu dalilin da zai sa Allah ya wajabta kaciya kafin zuwan Almasihu amma ba bayan zuwansa ba.

BABU Goyon BAYA DAGA ANNABCI GA CANJI

Da wannan gaskiya ne, da akwai bayani game da hakan a cikin annabce-annabce, kuma da Yesu ya sanar da mu cewa wannan canjin zai faru bayan hawansa sama. Amma babu inda aka ambaci shigar Al’ummai cikin mutanen Allah a Tsohon Alkawari da ke nuna cewa za su kuɓuta daga kowane umarni, har da kaciya, don kawai ba zuriyar Ibrahim ta jini ba ne.

DALILAI BIYU DA AKA FI AMFANI DA SU WAJEN ƘIN KIYAYE WANNAN UMARNIN ALLAH

DALILI NA FARKO:
IKILISIYOJI SUNA KOYAR DA KUSKURE CEWA AN SOKE UMARNIN KACIYA

Dalili na farko da ya sa ikilisiyoyi suke koyar da cewa an soke dokar Allah game da kaciya—ba tare da bayyana wanda ake zargin ya soke ta ba—shi ne wahalar cika wannan umarni. Shugabannin ikilisiya suna tsoron cewa idan suka amince da gaskiya kuma suka koyar da ita—cewa Allah bai taɓa bayar da umarnin a soke ta ba—za su rasa mambobi da yawa.

A faɗin gaskiya, wannan umarni yana da wahalar cikawa. Haka yake a ko da yaushe, kuma har yanzu haka yake. Ko da yake likitanci ya ci gaba, Kiristan da ya yanke shawarar kiyaye wannan umarni dole ne ya nemi ƙwararren likita, ya biya kuɗin aikin da kansa (domin yawancin tsare-tsaren inshorar lafiya ba sa biyan kuɗinsa), ya yi aikin tiyatar, ya jure wa matsalolin bayan tiyatar, ya kuma jimre wa kyama daga jama’a; sau da yawa yana fuskantar hamayya daga iyalinsa, abokansa, da ikilisiya.

SHAIDAR KAI

Namiji dole ne ya ƙudurta da gaske ya kiyaye wannan umarni na Ubangiji kafin ya iya aiwatar da shi; in ba haka ba, zai yi saurin fid da rai. Akwai ƙarfafa gwiwar watsi da wannan tafarki da yawa. Na san haka domin ni da kaina na bi ta wannan a lokacin da nake shekara 63, sa’ad da aka yi min kaciya don in yi biyayya ga umarnin.

DALILI NA BIYU:
RASHIN FAHIMTAR WAKILTA KO IZININ ALLAH

Dalili na biyu, kuma babu shakka shi ne babban dalili, shi ne ikilisiya ba ta fahimci wakilta ko izinin Allah yadda ya kamata ba. Shaidan ya yi amfani da wannan rashin fahimta tun da wuri, sa’ad da, ’yan gomman shekaru bayan hawan Yesu sama, shugabannin ikilisiya suka fara rigima don neman iko; rigimar ta kai ga ƙarshe marar ma’ana cewa Allah ya wakilta Bitrus da waɗanda ake zargin su ne magadansa ikon yin duk wani canji da suke so a cikin Dokar Allah.

Wannan karkacewar ta shafi abubuwa da yawa fiye da kaciya; ta shafi wasu umarnai da yawa a Tsohon Alkawari, waɗanda Yesu da mabiyansa suka kasance suna kiyaye su da aminci a kowane lokaci.

IKO A KAN DOKAR ALLAH

Ikilisiya, wadda shaidan ya yi mata wahayi, ta yi biris da gaskiyar cewa duk wani ikon da za a wakilta a kan tsarkakakkiyar Dokar Allah dole ne ya fito kai tsaye daga Allah da kansa—ko ta wurin annabawa a Tsohon Alkawari ko kuma ta wurin Almasihunsa.

Ba abin tunani ba ne cewa ’yan Adam kawai za su ba wa kansu ikon sauya wani abu mai daraja ga Allah kamar Dokarsa. Babu wani annabin Ubangiji, ko Yesu, da ya taɓa gargaɗe mu cewa Uba zai ba wa wata ƙungiya ko wani mutum, a cikin Littafi Mai Tsarki ko a wajensa, iko ko wahayin soke, kawar da, gyara, ko sabunta ko da mafi ƙanƙantar umarnansa bayan zuwan Almasihu. Akasin haka, Ubangiji ya bayyana sarai cewa yin hakan babban zunubi ne: “Kada ku ƙara kome a kan abin da na umarce ku, kada kuma ku rage kome daga cikinsa, sai dai ku kiyaye umarnan Ubangiji Allahnku da na ba ku” (Maimaitawar Shari’a 4:2).

RASHIN ’YANCIN KAI A CIKIN ALAƘAR DA ALLAH

IKILISIYA A MATSAYIN MAI SHIGA TSAKANIN MUTUM DA ALLAH BA DA NIYYA BA

Wani muhimmin al’amari kuma shi ne rasa ’yancin kai a cikin alaƙar da ke tsakanin halitta da Mahalicci. Ba a taɓa nufin aikin ikilisiya ya zama na shiga tsakanin Allah da mutum ba. Amma tun farkon zamanin Kiristanci, ikilisiya ta ɗauki wannan aikin.

Maimakon kowane mai bi, ƙarƙashin jagorancin Ruhu Mai Tsarki, ya yi hulɗa da Uba da Ɗa kai tsaye, mutane suka zama masu dogaro gabaki ɗaya ga shugabanninsu wajen gaya musu abin da Ubangiji ya yarda ko ya hana.

TAƘAITACCEN SAMUN LITTAFI MAI TSARKI

Wannan babbar matsala ta faru ne musamman domin har zuwa lokacin Gyaran Ikilisiya na ƙarni na 16, samun Littafi Mai Tsarki gata ce da limamai kaɗai suke da ita. An hana talakawa karanta Littafi Mai Tsarki da kansu a sarari, bisa hujjar cewa ba za su iya fahimtarsa ba sai an fassara musu shi daga limamai.

TASIRIN SHUGABANNI A KAN MUTANE

DOGARO DA KOYARWAR SHUGABANNI

Ƙarnuka biyar sun shige, kuma duk da cewa kowa na iya samun Littafi Mai Tsarki, mutane suna ci gaba da dogara kaɗai da abin da shugabanninsu suke koyarwa—daidai ne ko ba daidai ba—ba tare da iya koyo da kuma yin abin da Allah yake bukata daga kowane mutum da kansu ba.

Ana ci gaba da isar da irin waɗannan koyarwar da ba daidai ba game da tsarkakan madawwamin umarnan Allah, waɗanda suke wanzuwa tun kafin Gyaran Ikilisiya, ta wurin makarantun tauhidin kowace ƙungiya.

KOYARWAR YESU GAME DA DOKA

A iya sanina, babu wata ƙungiyar Kirista guda da take koyar da shugabanni masu zuwa abin da Yesu ya koyar a sarari: cewa babu wani umarnin Allah da ya rasa ingancinsa bayan zuwan Almasihu: “Gaskiya nake gaya muku, muddin sama da ƙasa ba su shuɗe ba, ko da ƙaramin harafi guda, ko alamar rubutu mafi ƙanƙanta, ba za ta shuɗe daga cikin Dokar ba, sai an cika kome. Saboda haka, duk wanda ya yi watsi da ɗaya daga cikin mafi ƙanƙantar waɗannan umarnai, ya kuma koya wa waɗansu su yi haka, za a ce shi ne mafi ƙanƙanta a cikin Mulkin Sama, amma duk wanda yake aikata waɗannan umarnai, ya kuma koya musu, za a ce shi mai girma ne a cikin Mulkin Sama” (Matiyu 5:18-19).

BIN ƊAYA CIKIN WASU UMARNAN ALLAH A CIKIN WASU ƘUNGIYOYI

BIN UMARNAN ALLAH GWARGWADON ZAƂI

Wasu ƙalilan daga cikin ƙungiyoyin addini suna ƙoƙarin koyar da cewa umarnan Ubangiji madawwama ne, kuma babu wani marubucin Littafi Mai Tsarki bayan zuwan Almasihu da ya taɓa rubuta abin da ya saɓa wa wannan gaskiya. Amma, saboda wani dalili mai ban mamaki, suna taƙaita jerin umarnan da har yanzu suke ɗaure wa Kiristoci.

Waɗannan ƙungiyoyi sukan jaddada Dokoki Goma (har da Asabar, wato rana ta bakwai na doka ta huɗu) da kuma dokokin abinci na Firistoci 11, amma ba su wuce nan ba.

RASHIN DAIDAITON ZAƁE-ƁAƁE

Abu mafi ban mamaki shi ne, ba a tare da waɗannan zaɓaɓɓun umarnai da wani bayani bayyananne da ya dogara da Tsohon Alkawari ko Linjila huɗu don bayyana dalilin da ya sa waɗannan umarnan musamman suke da inganci har yanzu, alhali ba a ambaci ko kare wasu ba, kamar kiyaye gashi da gemu, sa Tzitzit , ko yin kaciya.

Wannan ya sa a yi tambaya: idan dukan umarnan Ubangiji masu tsarki ne kuma masu adalci, me ya sa a zaɓi kiyaye wasu ba duka ba?

MADAWAMIN ALKAWARI

KACIYA A MATSAYIN ALAMAR ALKAWARI

Kaciya ita ce madawwamin alkawari tsakanin Allah da mutanensa, wata al’umma ta tsarkakan ’yan Adam da aka keɓe daga sauran jama’a. Kowa ya kasance yana da damar shiga wannan al’umma, kuma ba a taɓa taƙaita ta ga zuriyar Ibrahim ta jini kaɗai ba, kamar yadda wasu suke zato.

Tun daga lokacin da Allah ya kafa Ibrahim a matsayin na farko a cikin wannan al’umma, Ubangiji ya kafa kaciya a matsayin alamar zahiri kuma madawwamiya ta alkawarin. An bayyana a sarari cewa zuriyarsa ta halitta da kuma waɗanda ba zuriyarsa ba za su bukaci wannan alama ta zahiri ta alkawarin idan suna son kasancewa cikin mutanensa.

RUBUCE-RUBUCEN MANZO BULUS A MATSAYIN HUJJA TA ƘIN BIN MADAWAMIN DOKOKIN ALLAH

TASIRIN MARCION A KAN JERIN LITTAFAN LITTAFI MAI TSARKI

Ɗaya daga cikin yunƙurin farko na tattara rubuce-rubuce dabam-dabam da suka bayyana bayan hawan Almasihu sama, Marcion (85 – 160 A.Z.), wani attajirin mai mallakar jiragen ruwa a ƙarni na biyu ne ya yi. Marcion ya kasance mai tsananin bin Bulus amma yana ƙin Yahudawa.

Littafi Mai Tsarki nasa ya ƙunshi rubuce-rubucen Bulus galibi da kuma littafinsa na bishara, wanda mutane da yawa suke ganin an kwafe shi daga Linjilar Luka. Marcion ya ƙi duk sauran Linjila da wasiƙu, yana mai cewa ba wahayi aka yi musu ba. A cikin Littafi Mai Tsarki nasa, an cire dukan nassosin Tsohon Alkawari, domin ya koyar da cewa Allahn da ya wanzu kafin Yesu ba shi ne Allahn da Bulus ya yi shelar sa ba.

Cocin Roma ta ƙi Littafi Mai Tsarki na Marcion kuma ta hukunta shi a matsayin mai bidi’a, amma ra’ayinsa cewa rubuce-rubucen manzo Bulus su kaɗai ne Allah ya hure, da kuma ƙin da ya yi wa dukan Tsohon Alkawari da Linjilar Matiyu, Markus, da Yohanna, sun riga sun rinjayi imanin Kiristoci da yawa na farko.

JERIN LITTAFI MAI TSARKI NA FARKO DA COCIN KATOLIKA TA AMINCE DA SHI A HUKUMA

SAMARUWAR JERIN LITTAFAN SABON ALKAWARI

An amince da jerin farko na Sabon Alkawari a hukumance a ƙarshen ƙarni na huɗu, kusan shekaru 350 bayan Yesu ya koma wurin Uba. Majalisun Cocin Katolika a Roma, Hippo (393) da Carthage (397) sun taka muhimmiyar rawa wajen kammala littattafai 27 na Sabon Alkawari da muka sani a yau.

Waɗannan majalisu sun taimaka matuƙa wajen tabbatar da jerin littattafan, domin magance fassarori da rubuce-rubuce dabam-dabam da suke yawo cikin al’ummomin Kirista.

RAWAR DA BISHOP-BISHOP NA ROMA SUKA TAKA WAJEN GINA LITTAFI MAI TSARKI

AMINCEWA DA WASIƘUN BULUS DA SHIGAR DA SU CIKIN JERIN

An haɗa wasiƙun Bulus cikin tarin rubuce-rubucen da Roma ta amince da su a ƙarni na huɗu. Tarin nan, wanda Cocin Katolika take ɗauka a matsayin mai tsarki, an kira shi Biblia Sacra a Latin, da Τὰ βιβλία τὰ ἅγια (ta biblia ta hagia) a Hellenanci.

Bayan ƙarnuka ana ta muhawara a kan waɗanne rubuce-rubuce ne ya kamata su shiga jerin littattafan hukuma, bishop-bishop na Cocin suka amince da waɗannan kuma suka ayyana su a matsayin masu tsarki: Tsohon Alkawari na Yahudawa, Linjila huɗu, Littafin Ayyukan Manzanni (wanda aka danganta ga Luka), wasiƙun zuwa ga ikilisiyoyi (har da wasiƙun Bulus), da kuma Littafin Ru’ya ta Yohanna na Yohanna.

AMFANI DA TSOHON ALKAWARI A ZAMANIN YESU

Yana da muhimmanci a lura cewa a zamanin Yesu, dukan Yahudawa, har da Yesu da kansa, suna karanta Tsohon Alkawari kaɗai kuma suna komawa gare shi a koyarwarsu. Wannan al’ada ta dogara musamman ga fassarar rubutun ta Hellenanci, wadda aka sani da Septuagint, wadda aka tattara kusan ƙarnuka uku kafin Almasihu.

WAHALAR FASSARAR RUBUCE-RUBUCEN BULUS

WUYA DA FASSARA BA DAIDAI BA

An shigar da rubuce-rubucen Bulus, kamar na sauran marubutan da suka zo bayan Yesu, cikin Littafi Mai Tsarki na hukuma da Ikilisiya ta amince da shi ƙarnuka da yawa da suka wuce, don haka ana ɗaukar su ginshiƙi ne na bangaskiyar Kirista.

Amma matsalar ba ta wurin Bulus take ba, tana cikin fassarar rubuce-rubucensa ne. An rubuta wasiƙunsa cikin salo mai sarkakiya da wahalar fahimta, kuma tun a zamaninsa an san da wannan ƙalubale (kamar yadda aka lura a 2 Bitrus 3:16), lokacin da mahallin al’adu da tarihi yake sananne ga masu karatu. Fassara waɗannan nassosi ƙarnuka da yawa daga baya, cikin wani mahalli dabam ƙwarai, ya ƙara wahalar fahimtarsu.

BATUN IKO DA FASSARORI

BATUN IKON BULUS

Babban batun ba shi ne muhimmancin rubuce-rubucen Bulus ba, sai dai ƙa’idar iko da yadda ake miƙa shi. Kamar yadda aka bayyana a baya, ikilisiyar ta danganta wa Bulus ikon soke, kawar da, gyara, ko sabunta tsarkakan madawwamin umarnan Allah, amma Nassosin da suka gabace shi ba su goyi bayan wannan iko ba. Saboda haka, wannan iko bai zo daga Ubangiji ba.

Babu wata annabci a Tsohon Alkawari ko cikin Linjila da ke nuna cewa bayan Almasihu Allah zai aiko da wani mutum daga Tarusus wanda kowa zai saurara masa kuma ya bi shi.

DAIDAITA FASSARORI DA TSOHON ALKAWARI DA LINJILA

BUƘATAR DAIDAITO

Wannan yana nufin duk wata fahimta ko fassara ta rubuce-rubucen Bulus ba daidai ba ce idan ba ta jitu da wahayoyin da suka gabace shi ba. Saboda haka, dole ne Kiristan da yake tsoron Allah da Kalmarsa da gaske ya ƙi kowace fassara ta wasiƙu—ko ta Bulus ce ko ta wani marubuci—wadda ba ta jitu da abin da Ubangiji ya bayyana ta wurin annabawansa a Tsohon Alkawari da kuma ta wurin Almasihunsa, Yesu.

TAWALI’U A CIKIN FASSARAR LITTAFI MAI TSARKI

Dole ne Kirista ya kasance da hikima da tawali’u har ya iya cewa:
“Ban fahimci wannan nassi ba, kuma bayanan da na karanta ƙarya ne domin ba su da goyon bayan annabawan Ubangiji da kalmomin da Yesu ya faɗa. Zan ajiye shi a gefe har zuwa wata rana, idan Ubangiji yana so, Ya bayyana mini ma’anarsa.”

BABBAR JARRABAWA GA AL’UMMAI

JARRABAWAR BIYAYYA DA BANGASKIYA

Ana iya ɗaukar wannan a matsayin ɗaya daga cikin manyan jarrabawar da Ubangiji ya zaɓa ya ɗora wa Al’ummai, jarrabawa mai kama da wadda Yahudawa suka fuskanta a tafiyarsu zuwa Kan’ana. Kamar yadda aka faɗa a Maimaitawar Shari’a 8:2: “Ku tuna yadda Ubangiji Allahnku ya bishe ku cikin jeji tsawon waɗannan shekara arba’in, domin ya ƙasƙantar da ku, ya jarraba ku, ya kuma san abin da ke cikin zuciyarku—ko za ku kiyaye umarnansa ko kuwa ba za ku kiyaye ba.”

GANE AL’UMMAI MASU BIN UMARNI

A wannan mahalli, Ubangiji yana neman gano waɗanne Al’ummai ne suke a shirye da gaske su shiga cikin tsarkakan mutanensa. Su ne waɗanda suka yanke shawarar kiyaye dukan umarnai, har da kaciya, duk da matsananciyar matsin lamba daga ikilisiya da kuma nassosi da yawa a wasiƙun zuwa ga ikilisiyoyi waɗanda suke kamar suna nuna cewa an soke wa Al’ummai wasu umarnai—waɗanda annabawa da Linjila suka bayyana a matsayin madawwama.

KACIYAR JIKI DA TA ZUCIYA

KACIYA ƊAYA: TA JIKI DA TA RUHI

Yana da muhimmanci a fayyace cewa ba kaciya iri biyu ba ne, ɗaya ce kawai: ta zahiri. Ya kamata kowa ya gane cewa kalmar “kaciya ta zuciya,” wadda ake amfani da ita a ko’ina cikin Littafi Mai Tsarki, misali ce kawai, kamar “karyayyar zuciya” ko “zuciya mai farin ciki.”

Sa’ad da Littafi Mai Tsarki ya ce wani “marar kaciya ne a zuciya,” a sauƙaƙe yana nufin mutumin ba ya rayuwa yadda ya kamata, kamar wanda yake ƙaunar Allah da gaske kuma yake shirye ya yi masa biyayya.

MISALAI DAGA NASSOSI

A wata ma’ana, wataƙila an yi wa wannan mutum kaciya ta zahiri, amma salon rayuwarsa bai yi daidai da rayuwar da Allah yake bukata daga mutanensa ba. Ta bakin annabi Irmiya, Allah ya bayyana cewa dukan Isra’ila suna cikin halin “rashin kaciya a zuciya”: “Gama dukan al’ummai ba su yi kaciya ba, dukan gidan Isra’ila kuma ba su yi kaciya a zuciya ba” (Irmiya 9:26).
A fili yake cewa dukkansu sun yi kaciya ta zahiri, amma saboda sun juya wa Allah baya kuma sun watsar da tsarkakkiyar Dokarsa, aka hukunta su a matsayin waɗanda ba su yi kaciya a zuciya ba.

ANA BUKATAR KACIYA TA JIKI DA TA ZUCIYA

Dukan ’ya’yan Allah maza, Yahudawa ko Al’ummai, dole ne a yi musu kaciya—ba ta zahiri kaɗai ba, har da ta zuciya. Waɗannan kalmomi bayyanannu sun tabbatar da haka: “Ga abin da Ubangiji Allah Mai Iko Dukka ya ce: Kada wani baƙo, har da waɗanda suke zaune tare da mutanen Isra’ila, ya shiga wuri mai tsarki na, sai an yi masa kaciya ta jiki da ta zuciya” (Ezekiyel 44:9).

MUHIMMAN ƘARSHEN MAGANA

1. Tunanin kaciya ta zuciya ya kasance tun fil azal, ba a kawo shi a Sabon Alkawari a matsayin abin da zai maye gurbin ainihin kaciya ta zahiri ba.
2. Ana bukatar kaciya daga duk waɗanda suke cikin mutanen Allah, Yahudawa ko Al’ummai.

KACIYA DA BAFTISMA TA RUWA

MAYE GURBIN ƘARYA

Wasu suna kuskuren gaskata cewa an kafa baftisma ta ruwa ga Kiristoci domin ta maye gurbin kaciya. Amma wannan iƙirari ƙirƙirar ’yan Adam ce kawai, ƙoƙari ne na guje wa biyayya ga umarnin Ubangiji.

Da irin wannan iƙirari gaskiya ne, da mun ga nassosi a cikin annabawa ko Linjila da ke nuna cewa bayan hawan Almasihu sama, Allah ba zai ƙara bukatar kaciya daga Al’ummai masu son shiga cikin mutanensa ba, kuma baftisma za ta maye gurbinta. Amma babu irin waɗannan nassosi.

ASALIN BAFTISMA TA RUWA

Bugu da ƙari, yana da muhimmanci a lura cewa baftisma ta ruwa ta wanzu tun kafin Kiristanci. Yohanna Maibaftisma ba shi ne “wanda ya ƙirƙiro” ko “majagaba” a fannin baftisma ba.

ASALIN BAFTISMA NA YAHUDAWA (MIKVEH)

MIKVEH A MATSAYIN BIKIN TSAFTACEWA

Baftisma, ko mikveh, ta riga ta zama sananniyar al’adar nutsewa cikin ruwa a tsakanin Yahudawa tun kafin zamanin Yohanna Maibaftisma. Mikveh tana wakiltar tsarkakewa daga zunubi da ƙazantar bikin addini.

Sa’ad da aka yi wa wani Ba’al’umme kaciya, yakan kuma yi mikveh. Wannan ba wai kawai yana zama hanyar tsarkakewa ta addini ba ne, har ma yana wakiltar mutuwa—wato “binnewa” cikin ruwa—ta tsohuwar rayuwarsa ta bautar gumaka. Fitowarsa daga ruwan, wanda yake tunatar da ruwan cikin mahaifa, yana wakiltar sake haifuwarsa zuwa sabuwar rayuwa a matsayin Bayahude.

YOHANNA MAIBAFTISMA DA MIKVEH

Yohanna Maibaftisma bai ƙirƙiri sabon biki ba, sai dai ya ba wa wanda yake akwai riga sabuwar ma’ana. Maimakon kawai Al’ummai su “mutu” ga tsohuwar rayuwarsu, a kuma “sake haifuwarsu” a matsayin Yahudawa, Yohanna ya kira Yahudawa masu rayuwa cikin zunubi su ma su “mutu” kuma a “sake haifuwarsu” a matsayin aikin tuba.

Amma ba lallai ne wannan nutsewa ta kasance ta sau ɗaya tak ba. Yahudawa sukan nutse cikin ruwa duk lokacin da suka zama marasa tsarki bisa ga tsarin addini, kamar kafin su shiga Haikali. Haka kuma sukan yi nutsewa—kuma har yanzu suna yi—ranar Yom Kippur a matsayin aikin tuba.

BAMBANCIN BAFTISMA DA KACIYA

MATSAYI DABAM-DABAM NA BUKUKUWAN

Tunanin cewa baftisma ta maye gurbin kaciya bai samu goyon bayan Littafi Mai Tsarki ko al’adar Yahudawa ta tarihi ba. Ko da yake baftisma (mikveh) ta kasance kuma har yanzu tana nan a matsayin alama mai ma’ana ta tuba da tsarkakewa, ba a taɓa nufin ta maye gurbin kaciya ba, wadda ita ce madawwamin alamar alkawarin Allah.

Dukkan bukukuwan biyu suna da nasu manufofi da muhimmancinsu dabam-dabam, kuma ɗayansu ba ya soke ɗayan.

Farawa 17:12-13	Dole ne a yi wa kowane namiji a cikinku kaciya sa’ad da ya cika kwana takwas da haihuwa… ko an haife shi a gidanku ko an saya shi da kuɗi daga baƙo. Alkawarina a jikinku zai zama madawwamin alkawari.
Maimaitawar Shari’a 4:2	Kada ku ƙara kome a kan abin da na umarce ku, kada kuma ku cire kome daga cikinsa, sai dai ku kiyaye umarnan Ubangiji Allahnku da na ba ku.
Matiyu 5:18-19	Gaskiya nake gaya muku, muddin sama da ƙasa ba su shuɗe ba, ko ƙaramin harafi ko alamar rubutu mafi ƙanƙanta ba za ta shuɗe daga cikin Dokar ba… Duk wanda ya aikata su kuma ya koyar da su, za a ce shi mai girma ne a cikin Mulkin Sama.
Irmiya 9:26	Dukan waɗannan al’ummai ba su yi kaciya ba, dukan gidan Isra’ila kuma bai yi kaciya a zuciya ba.
Ezekiyel 44:9	Ga abin da Ubangiji Allah Mai Iko Dukka ya ce: Kada wani baƙo marar kaciya ta jiki da ta zuciya ya shiga wuri mai tsarki na, har da waɗanda suke zaune tare da mutanen Isra’ila.
2 Bitrus 3:16	A cikin dukan wasiƙunsa, yana magana game da waɗannan al’amura. Akwai wasu abubuwa a cikinsu masu wuya a fahimta, waɗanda jahilai da marasa tsayayyen imani suke karkatar da ma’anarsu, kamar yadda suke yi wa sauran Nassosi, don hallakarsu.
Maimaitawar Shari’a 8:2	Ku tuna yadda Ubangiji Allahnku ya bishe ku cikin jeji tsawon waɗannan shekara arba’in, domin ya ƙasƙantar da ku, ya jarraba ku, ya kuma san abin da ke cikin zuciyarku—ko za ku kiyaye umarnansa ko kuwa ba za ku kiyaye ba.

TATSUNIYAR DOKOKI 613 DA AINIHIYIN DOKOKIN DA KOWANE BAWAN ALLAH DOLE NE YA NEMA YA BI

RASHIN FAHIMTA DA AKA FI YI

Sau da yawa, sa’ad da muka wallafa rubuce-rubuce game da wajabcin bin dukan dokokin Uba da Ɗa domin samun ceto, wasu masu karatu sukan ji haushi su kuma mayar da martani da kalamai kamar: “Idan haka ne, dole ne mu kiyaye dukan dokoki 613!”

Irin waɗannan kalamai suna nuna cewa yawancin mutane ba su da masaniya ko kaɗan game da inda wannan adadi mai ban mamaki na dokoki—wanda babu wanda ya taɓa gani a cikin Littafi Mai Tsarki—ya samo asali, ko kuma abin da yake nufi da gaske.

BAYANIN ASALIN TATSUNIYAR

TSARIN TAMBAYA DA AMSA

A cikin wannan nazari, za mu bayyana asalin wannan tatsuniya ta hanyar tsarin tambaya da amsa.

Za mu kuma fayyace waɗanne ne ainihin dokokin Allah, kamar yadda suke cikin Nassosi Masu Tsarki, waɗanda kowane mutumin da yake tsoron Allah Uba kuma yake sa ran a aike shi wurin Ɗansa domin gafarar zunubai ya kamata ya nemi ya bi.

TAMBAYA: Mene ne waɗannan dokoki 613 da ake kira haka?
AMSA: Malamai rabbi ne suka ƙirƙiro dokoki 613 (613 Mitzvot) a ƙarni na 12 bayan haihuwar Almasihu domin Yahudawan da suke yin addinin Yahudanci. Babban marubucinsu shi ne malamin rabbi kuma masanin falsafa ɗan Spain Musa Maimonides (1135–1204), wanda kuma aka sani da Rambam.

---

TAMBAYA: Da gaske akwai dokoki 613 a cikin Nassosi?
AMSA: A’a. Ainihin dokokin Ubangiji kaɗan ne kuma suna da sauƙin bi. Iblis ne ya hura wannan tatsuniya a matsayin wani ɓangare na shirinsa na dogon lokaci na rinjayar ’yan Adam su yi watsi da biyayya ga Ubangiji. Wannan dabara ta fara tun daga Adnin.

---

TAMBAYA: Daga ina adadin 613 ya samo asali?
AMSA: Wannan adadi ya samo asali ne daga al’adar malamai rabbi da kuma tunanin lissafin haruffan Ibrananci, wanda yake ba kowane harafi na baƙaƙe ƙimar lamba. Wata irin wannan al’ada tana cewa kalmar Tzitzit (ציצית), ma’ana ratayen zare ko tassels (duba Littafin Lissafi 15:37-39), tana da jimillar ƙimar lamba 613 idan aka haɗa ƙimar haruffanta.

Musamman, a cewar tatsuniyar, ana cewa waɗannan ratayen zaren suna da ƙimar lamba ta farko 600. Idan aka ƙara zare takwas da kulli biyar, jimillar ta zama 613, wanda suke iƙirarin ya yi daidai da yawan dokoki a cikin Attaura (littattafai biyar na farko na Littafi Mai Tsarki). Ya kamata a lura cewa amfani da tzitzit umarni ne na gaske da kowa dole ne ya yi biyayya gare shi, amma wannan alaƙar da dokoki 613 ƙirƙirarta ce kawai. Ɗaya ce daga cikin “al’adun dattawa” da Yesu ya ambata kuma ya yi tir da su (duba Matiyu 15:1-20). [Duba nazarin tzitzit]

---

TAMBAYA: Ta yaya suka ƙirƙiro dokoki da yawa haka domin su kai adadin 613 daga tzitzit (ratayen zare)?
AMSA: Da ƙoƙari da hikimar ƙirƙira mai yawa. Sun rarraba ainihin dokoki zuwa ƙananan dokoki da dama domin su ƙara yawan adadin. Sun kuma haɗa dokoki da yawa da suka shafi firistoci, Haikali, noma, dabbobin gida, bukukuwa, da sauransu.

---

TAMBAYA: Waɗanne ne ainihin dokokin da ya kamata mu yi ƙoƙarin bi?
AMSA: Baya ga Dokoki Goma, akwai wasu ’yan ƙarin dokoki, kuma dukkansu suna da sauƙin bi. Wasu sun shafi maza ko mata ne kaɗai, wasu kuma al’umma ce, wasu ’yan kaɗan kuwa sun shafi ƙungiyoyi na musamman kamar manoma da masu kiwon dabbobi. Dokoki da yawa ba su shafi Kiristoci ba domin su na musamman ne ga zuriyar kabilar Lawi ko kuma suna da alaƙa da Haikali a Urushalima, wanda aka rushe a shekara ta 70 bayan haihuwar Almasihu.

Dole ne mu fahimci cewa yanzu, a ƙarshen zamani, Allah yana kiran dukan amintattun ’ya’yansa su yi shiri, domin a kowane lokaci zai ɗauke mu daga wannan duniya mai lalacewa. Allah zai ɗauki waɗanda suke ƙoƙarin bin dukan dokokinsa ne kaɗai, ba tare da ware ko ɗaya ba.

Kada ku bi koyarwa da misalan shugabanninku, sai dai ku bi abin da Allah ya umarta kawai. Al’ummai ba a keɓe su daga ko wace irin doka ta Allah ba: “Doka ɗaya ce za ta shafi taron jama’a, da ku da kuma baƙon al’ummai [גֵּר gēr (baƙo, bare, wanda ba Bayahude ba)] wadda take dawwama ga dukan tsararrakinku: a gaban Ubangiji, za ta shafi ku da baƙon al’ummai da yake zaune a cikinku daidai wa daida. Doka ɗaya da farilla ɗaya za su shafi ku da baƙon al’ummai da yake zaune a cikinku” (Littafin Lissafi 15:15-16).

Kalmar “baƙon al’ummai da yake zaune a cikinku” tana nufin duk wanda ba Bayahude ba, amma yake so ya shiga cikin zaɓaɓɓun mutanen Allah ya kuma sami ceto. “Kuna bauta wa abin da ba ku sani ba; mu kuwa muna bauta wa abin da muka sani, domin ceto daga wurin Yahudawa yake” (Yohanna 4:22).

A ƙasa akwai dokokin da Kiristoci suka fi yin watsi da su, waɗanda Yesu, manzanninsa da almajiransa duk suka bi. Yesu shi ne misalinmu.

DOKOKI GA MAZA:

• Gashi da gemu: “Kada ku aske gashin kanku kewaye da kai, kada kuma ku lalata gefen gemunku” (Littafin Firistoci 19:27). [Duba nazari game da gashin kai da gemun Kirista.]
• Tzitzit: “Ka faɗa wa ’ya’yan maza na Isra’ila su yi wa kansu ratayen zare a gefen tufafinsu daga tsara zuwa tsara… su dube su, su tuna da dukan dokokin Ubangiji” (Littafin Lissafi 15:37-39). [Duba nazari game da tzitzit.]
• Kaciyar maza: “Idan yaro namiji ya cika kwana takwas da haihuwa, a yi masa kaciya… ko haifaffen gida ne, ko baƙo.” (Farawa 17:12). [Duba nazari game da Kiristoci da kaciya.]

DOKA GA MATA:

• Kauce wa jima’i a lokacin haila: “Idan wani ya kwana da mace a lokacin da take jinin al’ada, ya kuma tona al’aurarta… za a hallaka su duka biyu daga cikin mutanensu” (Littafin Firistoci 20:18).

DOKOKI GA AL’UMMA:

• Hutun Asabar: “Ka tuna da ranar Asabar, ka kiyaye ta da tsarki. Kwana shida za ka yi aiki… amma rana ta bakwai Asabar ce ta Ubangiji Allahnka” (Fitowa 20:8-11). [Duba nazari game da Asabar]
• Abincin da aka haramta: “Daga cikin dukan dabbobin da suke rayuwa a ƙasa, waɗannan ne za ku iya ci…” (Littafin Firistoci 11:1-46) [Duba nazari game da naman da aka haramta wa Kiristoci.]

---

TAMBAYA: A cikin wasiƙunsa, ashe Bulus bai ce Yesu ya bi dukan dokoki a madadinmu ba, ya kuma soke su ta wurin mutuwarsa?
AMSA: A’a sam. Bulus da kansa zai firgita idan ya ga abin da fastoci suke koyarwa a majami’u ta amfani da rubuce-rubucensa. Allah bai ba wani mutum, har da Bulus, izinin sauya ko da harafi ɗaya na dokarsa mai tsarki kuma madawwamiya ba. Idan da wannan gaskiya ne, da annabawa da Yesu sun bayyana sarai cewa Allah zai aiko da wani mutum daga Tarsus mai irin wannan iko. Amma gaskiyar ita ce ba a ambaci Bulus ko kaɗan ba—ba annabawa a cikin Tanach (Tsohon Alkawari) ba, ko kuma Almasihu a cikin Linjila huɗu. Allah ba zai bar irin wannan muhimmin al’amari ba tare da ya yi magana a kansa ba.

Annabawa sun ambaci mutane uku kaɗai da suka bayyana a zamanin Sabon Alkawari: Yahuda (Zabura 41:9), Yohanna Mai Baftisma (Ishaya 40:3), da Yusufu na Arimataya (Ishaya 53:9). Babu wata magana game da Bulus ko kaɗan, domin bai koyar da wani abu da yake ƙara wa ko saɓa wa abin da annabawa ko Yesu suka riga suka bayyana ba.

Duk Kiristan da ya gaskata cewa Bulus ya canja wani abu daga abin da aka riga aka rubuta, dole ne ya sake yin tunani a kan fahimtarsa domin ta yi daidai da ta annabawa da Yesu—ba a juya lamarin ba kamar yadda yawancin mutane suke yi.

Idan mutum ba zai iya daidaita rubuce-rubucen Bulus da na annabawa da Yesu ba, gara ya ajiye su gefe maimakon ya saɓa wa Allah bisa fassarar rubuce-rubucen wani mutum. Ba za a amince da irin wannan tunani a matsayin uzuri a ranar shari’a ta ƙarshe ba.

Babu wanda zai shawo kan Alƙalin ta wurin cewa, “Ba ni da laifin yin watsi da dokokinka domin na bi Bulus.” Ga abin da aka bayyana game da ƙarshen zamani: “Ga jimiri na tsarkaka, waɗanda suke kiyaye dokokin Allah da bangaskiyarsu ga Yesu” (Ru’ya ta Yohanna 14:12).

---

TAMBAYA: Ashe, Ruhu Mai Tsarki bai hura canje-canje da sokewa ga Dokar Allah ba?
AMSA: Irin wannan tunani yana kusa da saɓo. Ruhu Mai Tsarki Ruhun Allah ne da kansa. Yesu ya bayyana sarai cewa an aiko Ruhu Mai Tsarki ne domin ya koya mana ta wurin tunatar da mu abin da ya riga ya faɗa: “Shi (Ruhun) zai koya muku kome, kuma zai tunatar da ku dukan abin da na faɗa muku” (Yohanna 14:26).

Ba a ambaci cewa Ruhu Mai Tsarki zai kawo wata sabuwar koyarwa da Ɗa ko annabawan Uba ba su riga sun koyar ba. Ceto shi ne batu mafi muhimmanci a cikin Nassosi Masu Tsarki, kuma annabawa da Yesu sun riga sun ba da dukan bayanan da ake bukata: “Domin ban yi magana da kaina ba, sai dai Uban da ya aiko ni ne ya umarce ni [εντολη (entolē) umarni, doka, koyarwa] in faɗi dukan abin da na faɗa. Na sani umarninsa [entolē] yana kaiwa ga rai madawwami. Saboda haka, abin da nake faɗa, daidai yake da abin da Uba ya gaya mini in faɗa” (Yohanna 12:49-50).

Akwai jerin wahayi da suka ƙare da Almasihu. Mun san haka domin, kamar yadda aka ambata a baya, babu annabcin da ya yi magana game da aiko da wani mutum mai sabon babban koyarwa bayan Almasihu. Wahayi kaɗai da aka bayar bayan tashin matattu suna da alaƙa da ƙarshen zamani, kuma babu wani abu game da bullar sababbin koyarwa daga Allah tsakanin zamanin Yesu da ƙarshen duniya.

Dukan dokokin Allah suna nan daram kuma madawwamiya ne, kuma za a yi mana shari’a bisa gare su. An aike waɗanda suka faranta wa Uba rai wurin Ɗa domin ya fanshe su. Waɗanda suka saɓa wa dokokin Uba ba su faranta masa rai ba, saboda haka ba a aike su wurin Ɗa ba: “Wannan ne ya sa na gaya muku cewa ba wanda zai iya zuwa wurina sai dai idan Uba ya ba shi damar zuwa” (Yohanna 6:65).

Matiyu 15:1-20	Sai waɗansu Farisawa da malaman Attaura suka tambayi Yesu, “Don me almajiranka suke karya al’adar shugabannin addini?” Yesu ya amsa, “Ku kuma don me kuke karya dokar Allah saboda al’adunku?…
Littafin Lissafi 15:15-16	Doka ɗaya za ta shafe ku da baƙon da yake zaune a cikinku. Wannan za ta zama farilla madawwamiya ga dukan tsararrakinku. Kamar yadda kuke a gaban Ubangiji, haka baƙon yake… Doka ɗaya da farilla ɗaya za su shafe ku da baƙon da yake zaune a cikinku.
Yohanna 4:22	Kuna bauta wa abin da ba ku sani ba; mu muna bauta wa abin da muka sani, domin ceto daga wurin Yahudawa yake.
Littafin Firistoci 19:27	Kada ku aske gashin gefen kanku, ko ku aske gefen gemunku har sai ya kusanci fatar fuska.
Littafin Lissafi 15:37-39	Ka yi magana da maza na Isra’ila ka faɗa musu su yi ratayen zare a gefen tufafinsu… za su zama abin tunasar da dukan dokokin Ubangiji…
Farawa 17:12	Dole ne a yi wa kowane namiji cikinku kaciya sa’ad da ya cika kwana takwas da haihuwa… ko haifaffe a gidanku ne, ko wanda aka saya da kuɗi daga baƙo.
Littafin Firistoci 20:18	Idan mutum ya kwana da mace a lokacin da take cikin ƙazanta, ya kuma tona al’aurarta… za a yanke su duka biyu daga cikin mutanensu.
Fitowa 20:8-11	Ka tuna da ranar Asabar, ka kiyaye ta da tsarki. Kwana shida za ka yi aiki… amma rana ta bakwai Asabar ce ta Ubangiji Allahnka…
Littafin Firistoci 11:1-46	Ubangiji ya yi magana da Musa da Haruna ya ce: “Ku yi magana da maza na Isra’ila ku faɗa musu, ga dabbobin da za ku iya ci…”
Zabura 41:9	Har ma amintaccen abokina, wanda na dogara gare shi, wanda yake cin abincina, ya juya mini baya.
Ishaya 40:3	Wata murya tana kira tana cewa: “Ku shirya hanyar Ubangiji a jeji; ku daidaita babbar hanya domin Allahnmu a hamada.”
Ishaya 53:9	An ƙaddara masa kabari tare da mugaye, amma a mutuwarsa yana tare da masu arziki, ko da yake bai yi zalunci ba…
Ru’ya ta Yohanna 14:12	Ga jimiri na tsarkaka—waɗanda suke kiyaye dokokin Allah kuma suke da aminci ga Yesu.
Yohanna 14:26	Amma Mai Taimako, Ruhu Mai Tsarki, wanda Uba zai aiko da sunana, zai koya muku kome, ya kuma tunatar da ku dukan abin da na faɗa muku.
Yohanna 12:49-50	Domin ban yi magana da kaina ba, amma Uban da ya aiko ni ne ya umarce ni abin da zan faɗa… kuma umarninsa yana kaiwa ga rai madawwami…
Yohanna 6:65	Wannan ne ya sa na gaya muku cewa ba wanda zai iya zuwa wurina sai dai idan Uba ya ba shi izini.

DABARAR SHAIƊAN TA ƁATAR DA AL’UMMAI

BUKATAR DABARAR DA TA BAMBANTA ƘWARAI

Domin shaidan ya sa mabiyan Almasihu daga cikin al’ummai su yi wa Dokar Allah rashin biyayya, dole ne a yi wani abu na daban ƙwarai.

Har zuwa ’yan shekarun da suka biyo bayan hawan Yesu zuwa sama, majami’u sun ƙunshi Yahudawan Yahudiya (Ibraniyawa), Yahudawan da ke ƙasashen waje (masu al’adar Helenawa), da al’ummai (waɗanda ba Yahudawa ba). Yawancin almajiran Yesu na farko suna raye har yanzu, suna taruwa da waɗannan rukuni a gidaje, kuma hakan ya taimaka wajen kiyaye aminci ga dukan abin da Yesu ya koyar kuma ya nuna a rayuwarsa.

AMINCI GA DOKAR ALLAH

Ana karanta Dokar Allah kuma ana yin biyayya da ita sosai, kamar yadda Yesu ya umarci mabiyansa:
“Ya amsa ya ce, ‘A’a, masu albarka su ne waɗanda suke jin maganar Allah [λογον του Θεου (logon tou Theou), Tanakh, Tsohon Alkawari] kuma suke yin biyayya da ita’” (Luka 11:28).

Yesu bai taɓa karkata daga umarnin Ubansa ba:
“Ka umarci a kiyaye farillanka da ƙwazo” (Zabura 119:4).

Ra’ayin da aka saba da shi a majami’un yau—cewa zuwan Almasihu ya keɓe al’ummai daga yin biyayya ga dokokin Allah a cikin Tsohon Alkawari—ba shi da tushe a cikin kalmomin Yesu da ke cikin Linjila huɗu.

SHIRIN CETO NA ASALI

CETO YA KASANCE A KOYAUSHE A BUƊE GA AL’UMMAI

A tarihin wayewar ɗan Adam, ba a taɓa samun lokacin da Allah bai ƙyale kowa ya juyo gare Shi cikin tuba, ya sami gafarar zunubansa, ya sami albarka, kuma ya sami ceto bayan mutuwa ba.

Wato, ceto ya kasance a koyaushe a buɗe ga al’ummai, tun ma kafin zuwan Almasihu. Mutane da yawa a majami’u a yau suna kuskuren gaskata cewa al’ummai sun sami damar samun ceto ne kawai lokacin da Yesu ya zo da kuma ta wurin hadayarsa ta kafara.

SHIRIN DA BA YA CANZAWA

Gaskiyar ita ce, shirin ceto ɗaya da ya wanzu tun zamanin Tsohon Alkawari ya ci gaba da kasancewa ingantacce a zamanin Yesu, kuma har yanzu yana nan a yau.

Bambanci guda kawai yanzu shi ne cewa, a da, wani ɓangare na tsarin gafarar zunubai ya ƙunshi hadayu na alama, amma a yau muna da hadaya ta gaskiya ta Ɗan Ragon Allah, wanda yake ɗauke zunuban duniya (Yohanna 1:29).

SHIGA CIKIN MUTANEN ALLAH NA ALKAWARI

ABIN DA AKE BUKATA DOMIN SHIGA ISRA’ILA

Baya ga wannan muhimmiyar bambanci, sauran abubuwa sun kasance kamar yadda suke a da kafin Almasihu. Domin al’ummai su sami ceto, dole ne su shiga cikin al’ummar da Allah ya ware a matsayin tasa ta wurin madawwamin alkawarin da aka tabbatar da alamar kaciya:
“Game da al’ummai [‏נֵכָר nfikhār (baƙi, baƙin ƙasashe, waɗanda ba Yahudawa ba)] waɗanda suka haɗa kai da Ubangiji domin su bauta Masa, su ƙaunaci sunan Ubangiji, kuma su zama bayinsa… da kuma wanda ya manne wa alkawarina—waɗannan zan kai su dutsena mai tsarki” (Ishaya 56:6-7).

YESU BAI KAFA SABON ADDINI BA

Yana da muhimmanci a fahimci cewa Yesu bai kafa sabon addini domin al’ummai ba, kamar yadda mutane da yawa suke zato.

A gaskiya ma, Yesu ba kasafai yake hulɗa da al’ummai ba, domin koyaushe ya mai da hankali ne ga al’ummarsa:
“Yesu ya aika da Sha Biyu da waɗannan umarni: Kada ku shiga wurin al’ummai ko ku shiga wani gari na Samariyawa. Ku tafi wajen tumakin Isra’ila da suka ɓace” (Matiyu 10:5-6).

SHIRIN CETO NA GASKIYA NA ALLAH

HANYAR SAMUN CETO

Shirin ceto na gaskiya, wanda ya yi daidai ƙwarai da abin da Allah ya bayyana ta wurin annabawan Tsohon Alkawari da kuma ta wurin Yesu a cikin Linjila, a bayyane yake: ku yi ƙoƙarin kasancewa da aminci ga dokokin Uba, kuma Zai haɗa ku da Isra’ila, ya kuma aike ku zuwa ga Ɗan domin gafarar zunubai.

Uba ba ya aika waɗanda suka san dokokinsa amma suke rayuwa cikin rashin biyayya a fili. Ƙin Dokar Allah tawaye ne, kuma babu ceto ga masu tawaye.

SHIRIN CETO NA ƘARYA

KOYARWA MARAR TUSHE A CIKIN LITTAFI MAI TSARKI

Shirin ceto da ake wa’azi a mafi yawan majami’u ƙarya ne. Mun san haka domin ba shi da goyon bayan abin da Allah ya bayyana ta wurin annabawan Tsohon Alkawari da abin da Yesu ya koyar a cikin Linjila huɗu.

Dole ne a tabbatar da kowace koyarwa da ta shafi ceton rayuka (manyan koyarwa) ta waɗannan tushe biyu na asali:

1. Tsohon Alkawari (Tanakh—Doka da Annabawa), wanda Yesu ya sha yin ƙaulin sa.
2. Kalmomin Ɗan Allah da kansa.

BABBAR ƘARYAR

Babban ra’ayin da masu goyon bayan wannan shirin ceto na ƙarya suke yaɗawa shi ne cewa al’ummai za su iya samun ceto ba tare da yin biyayya ga umarnan Allah ba. Wannan saƙon rashin biyayya iri ɗaya ne da abin da maciji ya yi wa’azi a Adnin:
“Ba shakka ba za ku mutu ba” (Farawa 3:4-5).

Da a ce wannan saƙo gaskiya ne:

• Tsohon Alkawari zai ƙunshi wurare da yawa da suke bayyana wannan batu.
• Yesu da kansa zai bayyana a sarari cewa keɓe mutane daga Dokar Allah yana cikin aikin da ya zo yi a matsayin Almasihu.

Amma gaskiyar ita ce, babu wani goyon baya ga wannan ra’ayi na banza a cikin Tsohon Alkawari ko Linjila.

MANZANNI DA AKA AIKO BAYAN YESU

DOGARO DA TUSHE WAƊANDA BA LINJILA BA

Waɗanda suke yaɗa shirin ceto ba tare da yin biyayya ga Dokar Allah ba, ba kasafai suke ambaton Yesu a saƙonninsu ba. Dalilin a bayyane yake: ba za su iya samun wani abu a cikin koyarwar Almasihu da yake nuna cewa ya zo duniya domin ya ceci mutanen da suke saɓa wa dokokin Ubansa da gangan ba.

RASHIN GOYON BAYAN ANNABCI

Maimakon haka, suna dogara ga rubuce-rubucen mutanen da suka bayyana ne kawai bayan hawan Almasihu zuwa sama. Matsalar wannan ita ce:

1. Babu annabce-annabce a Tsohon Alkawari game da wani manzo daga Allah da zai tashi bayan Yesu.
2. Yesu da kansa bai taɓa ambata cewa wani zai zo bayansa da aikin koyar da sabon shirin ceto ga al’ummai ba.

MUHIMMANCIN ANNABCE-ANNABCE

BUKATAR IZININ ALLAH

Sai an sami izini da wakilcin da aka bayar tun da farko kafin a ɗauki wahayi daga Allah a matsayin ingantacce. Mun san Yesu ne wanda Uba ya aiko domin ya cika annabce-annabcen Tsohon Alkawari.

Duk da haka, babu annabce-annabce game da aiko da wasu mutane masu koyarwa sababbi bayan Almasihu.

WADATAR KOYARWAR YESU

Dukan abin da muke bukatar sani game da cetonmu ya ƙare da Yesu. Ya kamata a ɗauki duk wani rubutu da ya bayyana bayan hawan Yesu zuwa sama, ko a cikin Littafi Mai Tsarki ko a wajensa, a matsayin na biyu kuma na taimako, domin babu wani annabci game da zuwan mutumin da aka ɗora wa aikin koyar da wani abu fiye da abin da Yesu ya koyar.

MA’AUNIN INGANCIN KOYARWA

Dole ne a ƙi duk wata koyarwa da ba ta yi daidai da kalmomin Yesu a cikin Linjila huɗu ba, a matsayin ƙarya, ko da kuwa asalinta, tsawon lokacin da ta wanzu, ko shahararta.

ANNABCE-ANNABCEN CETO A TSOHON ALKAWARI

An yi annabcin dukan abubuwan da suka shafi ceto da za su faru bayan Malakai a cikin Tsohon Alkawari. Waɗannan sun haɗa da:

• Haihuwar Almasihu: Ishaya 7:14; Matiyu 1:22-23
• Zuwan Yahaya Maibaftisma cikin ruhun Iliya: Malakai 4:5; Matiyu 11:13-14
• Aikin Almasihu: Ishaya 61:1-2; Luka 4:17-21
• Cin amanarsa ta hannun Yahuda: Zabura 41:9; Zakariya 11:12-13; Matiyu 26:14-16; Matiyu 27:9-10
• Shari’arsa: Ishaya 53:7-8; Matiyu 26:59-63
• Mutuwarsa marar laifi: Ishaya 53:5-6; Yohanna 19:6; Luka 23:47
• Binnewarsa a kabarin mai arziki: Ishaya 53:9; Matiyu 27:57-60

BABU ANNABCE-ANNABCE GAME DA MUTANE BAYAN YESU

Duk da haka, babu wani annabci da ya ambaci wani mutum bayan hawan Yesu zuwa sama, ko a cikin Littafi Mai Tsarki ko a wajensa, wanda aka ɗora wa aikin ƙirƙirar wata hanya dabam ta ceton al’ummai—balle ma wata hanya da za ta ƙyale mutum ya rayu yana ƙin bin Dokar Allah da gangan amma a marabce shi a sama hannu bibbiyu.

KOYARWAR YESU, TA WURIN MAGANA DA AIKI

Mai bin Almasihu na gaskiya yakan tsara rayuwarsa gaba ɗaya bisa ga misalinsa. Yesu ya koyar a sarari cewa ƙaunarsa tana nufin yin biyayya ga Uba da Ɗan. Wannan umarni ba na masu rauni ba ne, amma na waɗanda suka mai da hankali ga Mulkin Allah kuma suke a shirye su yi duk abin da ya kamata domin su sami rai madawwami. Wannan jajircewa na iya jawo hamayya daga abokai, majami’a, da iyali.

Mafi yawan Kiristanci a yau sun yi watsi da umarnan game da kaciya, gashi da gemu, Asabar, abincin da aka haramta da kuma sanya Tzitzit . Waɗanda suka zaɓi kada su bi al’adar jama’a, amma su bi waɗannan umarni, mai yiwuwa su fuskanci tsanantawa, kamar yadda Yesu ya gargaɗe mu a Matiyu 5:10. Bin umarnan Allah yana bukatar ƙarfin hali, amma ladan shi ne rai madawwami.

Luka 11:28	Amma ya amsa ya ce, “A’a, masu albarka su ne waɗanda suke jin maganar Allah kuma suke yin biyayya da ita.”
Zabura 119:4	Ka kafa farillanka domin a yi musu cikakkiyar biyayya.
Yohanna 1:29	Duba! Ɗan Ragon Allah, wanda yake ɗauke zunubin duniya!
Ishaya 56:6-7	Baƙin da suka haɗa kai da Ubangiji domin su bauta Masa, su ƙaunaci sunan Ubangiji, kuma su zama bayinsa… zan kai su dutsena mai tsarki.
Matiyu 10:5-6	Yesu ya aika da Sha Biyu da waɗannan umarni: “Kada ku shiga wurin al’ummai ko ku shiga wani gari na Samariyawa; amma ku tafi wajen tumakin gidan Isra’ila da suka ɓace.”
Farawa 3:4-5	Amma macijin ya ce wa matar, “Ba shakka ba za ku mutu ba! Allah ya san cewa sa’ad da kuka ci daga cikinsa, idanunku za su buɗe, za ku zama kamar Allah, kuna sanin nagarta da mugunta.”
Ishaya 7:14	Budurwa za ta yi ciki ta haifi ɗa, za ta kuma kira shi Immanuwel.
Matiyu 1:22-23	Dukan wannan ya faru ne domin a cika abin da Ubangiji ya faɗa ta bakin annabi… “budurwa za ta yi ciki ta haifi ɗa.”
Malakai 4:5	Duba, zan aiko muku da annabi Iliya kafin babbar ranar Ubangiji mai ban tsoro ta zo.
Matiyu 11:13-14	Domin dukan Annabawa da Doka sun yi annabci har zuwa Yahaya. Idan kuna shirye ku karɓi wannan, shi ne Iliya wanda ya kamata ya zo.
Ishaya 61:1-2	Ruhun Ubangiji Mai Iko yana bisana… ya shafe ni in yi shelar ’yanci da ranar ɗaukar fansar Allahnmu…
Luka 4:17-21	Sai aka miƙa masa littafin annabi Ishaya… “Yau an cika wannan Nassi a kunnuwanku.”
Zabura 41:9	Har ma abokina na kud da kud, wanda na dogara gare shi, wanda ya ci abincina, ya juya mini baya.
Zakariya 11:12-13	Suka auna azurfa guda talatin a matsayin ladana… sai Ubangiji ya ce, “Jefa su cikin baitulmali.”
Matiyu 26:14-16	Sai ɗaya daga cikin Sha Biyu, mai suna Yahuda Iskariyoti, ya tafi wurin manyan firistoci… suka ba shi azurfa guda talatin.
Matiyu 27:9-10	Sa’an nan aka cika abin da aka faɗa ta bakin annabi Irmiya… suka ɗauki azurfa guda talatin.
Ishaya 53:7-8	An zalunce shi, aka wulaƙanta shi, amma bai buɗe bakinsa ba… aka ɗauke shi ta wurin hukunci marar adalci…
Matiyu 26:59-63	Manyan firistoci suka nemi shaidar ƙarya a kan Yesu… amma ya yi shiru.
Ishaya 53:5-6	An soke shi saboda laifofinmu… Ubangiji ya ɗora masa laifinmu duka.
Yohanna 19:6	Sa’ad da manyan firistoci da masu gadi suka gan shi, suka yi ihu suka ce, “A gicciye shi! A gicciye shi!”
Luka 23:47	Sa’ad da shugaban sojoji ɗari ya ga abin da ya faru, ya ɗaukaka Allah ya ce, “Lalle wannan mutumin mai adalci ne.”
Ishaya 53:9	An ƙaddara masa kabari tare da miyagu, amma a mutuwarsa yana tare da mawadata…
Matiyu 27:57-60	Yusufu na Arimatiya ya ɗauki gawar, ya naɗe ta da zani mai tsabta, ya sa ta cikin sabon kabarinsa…
Matiyu 5:10	Masu albarka ne waɗanda ake tsananta musu saboda adalci, gama Mulkin sama nasu ne.

RASHIN NASARAR SHAIƊAN DA SABUWAR DABARARSA

Bayan ’yan shekaru da Yesu ya koma wurin Uba, Shaiɗan ya fara shirinsa na dogon lokaci a kan Al’ummai. Ƙoƙarinsa na rinjayar Yesu ya haɗa kai da shi ya ci tura (Matiyu 4:8-9), kuma tashin Yesu daga matattu ya wargaza har abada duk begensa na hana Almasihu fita daga kabari (Ayyukan Manzanni 2:24).

Abin da ya rage ga macijin shi ne ya ci gaba da aikata wa Al’ummai abin da ya daɗe yana yi tun Adnin: rinjayar ’yan Adam kada su yi biyayya ga dokokin Allah (Farawa 3:4-5).

MANUFOFI BIYU NA SHIRIN

Domin cim ma wannan, akwai abubuwa biyu da ya kamata a yi:

1. Dole ne a nisantar da Al’ummai gwargwadon iko daga Yahudawa da bangaskiyarsu—bangaskiyar da ta wanzu tun halittar ’yan Adam. Dole ne a yi watsi da bangaskiyar iyalin Yesu, abokansa, manzanninsa da almajiransa.
2. Suna bukatar hujjar tauhidi da za ta sa su yarda cewa ceton da aka miƙa musu ya bambanta da yadda aka fahimci ceto tun farkon zamani. Wannan sabon shirin ceto dole ne ya ba Al’ummai damar yin watsi da dokokin Allah.

Sai Iblis ya zuga ƙwararrun mutane su ƙirƙiri sabon addini domin Al’ummai, mai sabon suna, al’adu da koyarwa. Mafi muhimmanci cikin waɗannan koyarwar sun sa su gaskata cewa ɗaya daga cikin manyan manufofin Almasihu shi ne ya “’yantar” da Al’ummai daga wajabcin kiyaye Dokokin Allah.

NISANTARWA DAGA ISRA’ILA

KALUBALEN DOKA GA AL’UMMAI

Kowane motsi yana neman mabiya domin ya ci gaba da wanzuwa da bunƙasa. Dokar Allah, wadda Yahudawa masu bin Almasihu suka kiyaye har zuwa lokacin, ta fara zama ƙalubale ga ƙungiyar Al’ummai da ke ƙaruwa cikin sauri a cikin cocin da aka kafa kwanan nan.

Dokoki kamar kaciyar maza, kiyaye rana ta bakwai, da ƙin cin wasu nau’ikan nama sun fara zama kamar shinge ga bunƙasar wannan motsi. A hankali, shugabanni suka fara sassauta wa wannan ƙungiya, bisa gardamar ƙarya cewa zuwan Almasihu ya haɗa da sassauta Dokar ga waɗanda ba Yahudawa ba—ko da yake babu wata hujja ga irin wannan gardama a cikin Tsohon Alkawari ko kuma a cikin kalmomin Yesu da aka rubuta a cikin Linjila huɗu (Fitowa 12:49).

MARTANIN YAHUDAWA GA SAUYE-SAUYEN

A halin yanzu, Yahudawa kaɗan da har yanzu suke nuna sha’awa ga wannan motsi—waɗanda alamomi da abubuwan al’ajabi da Yesu ya aikata ’yan gomman shekaru kafin nan suka ja hankalinsu, kuma kasancewar shaidun gani da ido, har da wasu daga cikin manzannin farko, ta ƙarfafa musu gwiwa—sun damu ƙwarai, kamar yadda ya kamata, saboda a hankali ana watsi da wajibcin kiyaye dokokin Allah da ya bayar ta wurin annabawa.

Waɗannan su ne dokoki ɗaya da Yesu, manzanninsa da almajiransa suka kiyaye da aminci.

SAKAMAKON NISANTARWA

HALIN IBADA A YAU

Sakamakon, kamar yadda muka sani, shi ne miliyoyi suna taruwa a majami’u kowane mako suna ikirarin bauta wa Allah, alhali kuwa suna watsi gaba ɗaya da gaskiyar cewa wannan Allah ɗin ne ya ware wa kansa al’umma ta wurin alkawari.

ALKAWARIN ALLAH GA ISRA’ILA

Allah ya bayyana a sarari cewa ba zai taɓa karya wannan alkawari ba:
“Kamar yadda dokokin rana, wata da taurari ba sa canzawa, haka zuriyar Isra’ila ba za ta taɓa gushewa ta daina zama al’umma a gabana har abada ba” (Irmiya 31:35-37).

ALKAWARIN ALLAH DA ISRA’ILA

CETO TA HANNUN ISRA’ILA

Babu inda muka karanta a Tsohon Alkawari cewa za a sami albarka ko ceto ga waɗanda ba su haɗa kansu da Isra’ila ba:
“Allah kuwa ya ce wa Ibrahim: Za ka zama abin albarka. Zan sa wa masu sa maka albarka albarka, zan la’anci masu la’anta ka; kuma ta wurinka dukan iyalan duniya za su sami albarka” (Farawa 12:2-3).

Yesu kansa ma ya tabbatar ba tare da shakka ba cewa ceto daga Yahudawa yake:
“Gama ceto daga Yahudawa yake” (Yohanna 4:22).

AL’UMMAI DA BIYAYYA

Al’umin da yake so Almasihu ya cece shi dole ne ya bi dokoki iri ɗaya da Uba ya ba al’ummar zaɓaɓɓiya domin girmamawarsa da ɗaukakarsa—dokokin nan ɗaya da Yesu da manzanninsa suka kiyaye.

Uba yana ganin bangaskiya da ƙarfin zuciyar irin wannan Al’umi, duk da ƙalubalen da yake fuskanta. Yana zuba ƙaunarsa a kansa, ya haɗa shi da Isra’ila, kuma ya kai shi wurin Ɗa domin gafara da ceto.

Wannan shi ne shirin ceto mai ma’ana domin gaskiya ne.

UMURNIN MAI GIRMA

YAƊA LABARI MAI DAƊI

A cewar masana tarihi, bayan hawan Almasihu zuwa sama, manzanni da almajirai da dama sun yi biyayya ga Umurnin Mai Girma, suka kai wa al’umman Al’ummai bisharar da Yesu ya koyar:

• Toma ya tafi Indiya.
• Barnaba da Bulus sun tafi Makidoniya, Girka da Roma.
• Andarawus ya tafi Rasha da Scandinavia.
• Matiyas ya tafi Habasha.

Labari Mai Daɗi ya bazu ko’ina.

SAƘON YA CI GABA DA ZAMA ƊAYA

Saƙon da ya kamata su yi wa’azi da shi shi ne irin wanda Yesu ya koyar, kuma ya mai da hankali ga Uba:

1. Su yi imani cewa Yesu ya fito daga wurin Uba.
2. Su yi biyayya ga dokokin Uba.

Yesu ya bayyana wa masu wa’azi na farko cewa ba za su kaɗaita a aikinsu na yaɗa Labari Mai Daɗi na Mulkin Allah ba. Ruhu Mai Tsarki zai tuna musu da abin da Almasihu ya koya musu a lokacin da suke tare:
“Amma Mai Taimako, Ruhu Mai Tsarki, wanda Uba zai aiko da sunana, zai koya muku kome, kuma zai tuna muku da dukan abin da na faɗa muku” (Yohanna 14:26).

Umurnin shi ne su ci gaba da koyar da abin da suka koya daga Ubangidansu.

CETO DA BIYAYYA

SAƘON CETO ƊAYA

Babu inda muka ga Yesu yana nuna a cikin Linjila cewa masu wa’azinsa za su kawo saƙon ceto dabam da aka ƙirƙira musamman domin waɗanda ba Yahudawa ba.

KOYARWAR ƘARYA TA CETO BA TARE DA BIYAYYA BA

Babu wannan ra’ayi a cikin koyarwar Yesu cewa Al’ummai za su iya samun ceto ba tare da yin biyayya ga tsarkakakkun dokokin Uba na har abada ba.

Ra’ayin ceto ba tare da biyayya ga Doka ba shi da goyon baya a cikin kalmomin Yesu, saboda haka ƙarya ne, komai dadewar da ya yi ko shahararsa.

Matiyu 4:8-9	Sai Iblis ya kai shi wani dutse mai tsayi ƙwarai, ya nuna masa dukan mulkokin duniya da ɗaukakarsu, ya ce masa, “Dukan waɗannan zan ba ka idan ka durƙusa ka yi mini sujada.”
Ayyukan Manzanni 2:24	Amma Allah ya tashe shi daga matattu, ya ’yantar da shi daga azabar mutuwa, domin ba shi yiwuwa mutuwa ta riƙe shi.
Farawa 3:4-5	Amma macijin ya ce wa matar, “Ba za ku mutu ba sam! Gama Allah ya sani cewa a ranar da kuka ci daga itacen, idanunku za su buɗe, za ku zama kamar Allah, kuna sanin nagarta da mugunta.”
Fitowa 12:49	Doka ɗaya za ta shafi ɗan ƙasa da baƙon da yake zaune a cikinku.
Irmiya 31:35-37	Ga abin da Ubangiji ya ce, shi wanda ya sa rana ta haskaka da rana, ya kuma tsara yadda wata da taurari za su haskaka da dare… Haka kuma zuriyar Isra’ila ba za ta taɓa gushewa ta daina zama al’umma a gabana har abada ba.
Farawa 12:2-3	Zan mai da kai babbar al’umma, zan sa maka albarka; zan sa sunanka ya zama mai girma, kai kuma za ka zama abin albarka. Zan sa wa masu sa maka albarka albarka, in la’anci duk wanda ya la’ance ka…
Yohanna 4:22	Kuna bauta wa abin da ba ku sani ba; mu kuwa muna bauta wa abin da muka sani, domin ceto daga Yahudawa yake.
Yohanna 14:26	Amma Mai ba da Shawara, Ruhu Mai Tsarki, wanda Uba zai aiko da sunana, zai koya muku kome, kuma zai tuna muku da dukan abin da na faɗa muku.

Ba za a ba da rai madawwami ga waɗanda suke da’awar bin Yesu amma da saninsu suke ƙin yin biyayya ga dokokin da Ubansa ya umarta ba. Duk wanda ya ƙi Dokar Allah a wani ɓangare, ya ƙi ikon Allah gaba ɗaya. Dole ne kowane rai da yake son samun ceto da gaske ya ɗauki Asabar, kaciya, naman da aka hana, amfani da Tzitzit, gemu, da kowane umarni da muhimmancin da ya dace da su.

RA’AYOYI BIYU NA ƘARYA

Hujjojin da shugabannin Kirista suke amfani da su wajen ƙin yin biyayya ga Dokar Allah da aka ba mu ta wurin annabawa sun samo asali ne daga ra’ayoyi biyu na ƙarya.

RA’AYI NA ƘARYA NA 1: WATA HANYA TA DABAN GA AL’UMMAI

Na farko shi ne cewa Tsohon Alkawari domin amfanin Yahudawa ne, alhali Sabon Alkawari ya samar da wata hanya dabam ta samun ceto ga al’ummai. Ma’anar wannan ita ce, saboda wani dalili, al’ummai ba za su iya yin biyayya ga umarnan da aka yi musu biyayya tsawon ƙarnuka ba, har da Yesu da kansa, da iyayensa, danginsa, manzanninsa, da almajiransa. Wai al’ummai suna buƙatar hanya mafi sauƙi, wadda ba sai sun bi Dokar Allah ta har abada ba domin su sami rai madawwami.

Wannan imani na ƙarya ya yi watsi da gaskiyar cewa babu inda Yesu ya ambata a cikin Linjila huɗu cewa yana kafa sabon addini domin al’ummai. Da a ce abu mai muhimmanci haka gaskiya ne, da Kristi bai bar ko kaɗan na shakku a kai ba. Da ya koyar da shi da kalmomi bayyanannu, kuma a wurare da yawa, domin kowa ya fahimta.

Bugu da ƙari, babu inda sassan annabci na Tsohon Alkawari suka ce Almasihu zai zo ne domin ya ƙirƙiri sabuwar hanyar samun ceto ga al’ummai, wadda ba za a ƙara buƙatar yin biyayya ga dokokin Allah a cikinta ba.

Duk lokacin da annabawa suka yi magana game da al’ummai, suna bayyana abu guda sarai: Allah yana sa ran al’ummai su yi biyayya ga dokokinsa kamar yadda yake sa ran Yahudawa su yi musu biyayya. Ba fiye da haka ba, kuma ba ƙasa da haka ba.

• “Doka ɗaya za ta kasance ga ɗan ƙasar da aka haifa a cikinku da baƙon da yake zaune a cikinku” (Fitowa 12:49).
• “Dole taron jama’a ya kasance da dokoki iri ɗaya, waɗanda za su shafi ku da baƙon da yake zaune a cikinku; wannan farilla ce ta har abada” (Littafin Lissafi 15:15).
• “Baƙon da ya haɗa kansa da Ubangiji domin ya bauta masa, ta haka ya zama bawansa… kuma ya tsaya daram a cikin alkawarina, zan kawo shi ma zuwa tsattsarkan dutsena” (Ishaya 56:6-7).

Shirin samun ceto da yake nan a yau shi ne irin shirin da yake nan tun farkon duniya: mai zunubi, Bayahude ko Ba’al’umme, yana tuba daga zunubansa kuma yana tabbatar da cewa tubarsa ta gaskiya ce ta wurin ƙoƙarinsa da dukan ƙarfinsa ya yi biyayya ga dukan umarnan Allah. Ubangiji yana ganin zuciyarsa da sauyin halayensa, sannan kawai yake aika shi a wanke shi da jinin Ɗan Rago. Wannan shi ne shirin samun ceto mai ma’ana, domin shi ne gaskiya: “Ba wanda zai iya zuwa gare Ni sai Uban da ya aiko Ni ya jawo shi; Ni kuwa zan tashe shi a ranar ƙarshe” (Yahaya 6:44).

RA’AYI NA ƘARYA NA 2: KIRISTOCI SU BI MUTANEN DA SUKA YI WATSI DA DOKAR ALLAH

Ra’ayi na biyu na ƙarya shi ne cewa bayan Yesu ya koma wurin Ubansa, ikilisiyoyi na farko sun daina yin biyayya ga yawancin dokokin Allah, kuma ya kamata mu bi misalinsu mu yi haka. Wannan ra’ayin yana cewa wasu mutane sun zo bayan Yesu suka koya wa ikilisiyoyi cewa za a iya yin banza da umarni da yawa da Yesu da almajiransa suka bi da aminci, kamar kaciya, Asabar, naman da aka hana, da sauransu, ba tare da wata matsala ba, ga sababbin mabiyan Kristi.

Amma gaskiyar ita ce, Yesu bai taɓa gaya mana cewa bayan shi wasu mutane za su zo da sabon koyarwa game da ceto da ya kamata mu saurara mu kuma bi ba. Babu annabce-annabce a cikin Tsohon Alkawari ko a cikin Linjila huɗu game da wani da Allah zai aiko bayan Almasihu da sababbin koyaswa domin mutanensa. Kristi ya koyar da duk abin da muke bukatar sani game da yadda za a sami ceto. Kalmomin Yesu sun isa.

Allah bai taɓa umartar mu mu kwaikwayi tawayen mutane ba. Babu inda aka gaya mana mu bi waɗanda suka kauce zuwa rashin biyayya, ko da sun bayyana kusa da zamanin Kristi kuma suka yi da’awar suna da iko. Manzanni da almajiran da suka koya kai tsaye daga bakin Yesu sun kasance masu aminci ga umarnan da Allah ya riga ya bayyana ta wurin annabawa. Idan wasu sun juya baya daga wannan hanya daga baya, ba mu ne za mu bi kaucensu ba, sai dai mu bi Jagora da biyayyar da shi da kansa ya yi.

ABIN DA ZA KU GANI A WANNAN SHAFI

A cikin talifofin wannan shafi, za mu yi nazari dalla-dalla a kan umarnan da yawancin ikilisiyoyi suke watsi da su, ko su sassauta, ko su yi wa fassarar da za ta kawar da muhimmancinsu. Za ku ga cewa Dokar Allah ba nauyi ne da ba zai yiwu a ɗauka ba, kamar yadda aka koya wa mutane da yawa, amma hanya ce bayyananniya kuma adaliya. Allah bai ba da ɗaruruwan buƙatu masu rikitarwa domin ya kama rai a tarko ba. Umarnansa kaɗan ne, masu iko, masu hikima, kuma waɗanda waɗanda suke tsoronsa da gaske kuma suke son rai madawwami za su iya cikawa. Matsalar ba ta taɓa kasancewa cewa Allah ya nemi abu da yawa ba, sai dai mutane sun fi son sauƙin rayuwa a kan biyayya.

Rashin biyayya ga dokokin Allah yana kawo hargitsi a kowane fanni na rayuwa: tunani, gida, dangantaka, kuɗi, har ma da jiki. Amma waɗanda suka miƙa kai ga Dokar Allah mai iko su yi tsammanin ainihin abin da ya yi wa masu biyayya alkawari: albarka, kuɓuta, kāriya, da tagomashinsa a kowane fanni na rayuwa (Zabura 1:2-3). Umarnansa suna kawo tsari, daidaito, da zurfin salama ta lamiri mai tsabta a gabansa. Fiye da kome, suna kawo tabbacin cewa mutum yana tafiya a hanyar samun ceto. Bai kamata waɗanda da saninsu suke tsayayya wa Dokar Allah su yi tsammanin waɗannan abubuwa masu kyau ba. Ubangiji ba ya zuba mafi alherinsa a kan waɗanda suka ƙi ikonsa.

Yahaya 6:44	Ba wanda zai iya zuwa gare Ni sai Uban da ya aiko Ni ya jawo shi; Ni kuwa zan tashe shi a ranar ƙarshe.
Fitowa 12:49	Doka ɗaya za ta kasance ga ɗan ƙasar da aka haifa a cikinku da baƙon da yake zaune a cikinku.
Littafin Lissafi 15:15	Dole taron jama’a ya kasance da dokoki iri ɗaya, waɗanda za su shafi ku da baƙon da yake zaune a cikinku; wannan farilla ce ta har abada.
Ishaya 56:6-7	Baƙon da ya haɗa kansa da Ubangiji domin ya bauta masa, ta haka ya zama bawansa… kuma ya tsaya daram a cikin alkawarina, zan kawo shi ma zuwa tsattsarkan dutsena.
Zabura 1:2-3	Mai albarka ne mutumin da yake jin daɗin dokar Ubangiji, kuma yake yin tunani a kan dokarsa dare da rana. Wannan mutumin yana kama da itacen da aka dasa a gefen rafuffuka, wanda yake ba da ’ya’ya a lokacinsa, ganyensa kuma ba ya bushewa; dukan abin da yake yi yakan yi nasara.