Wannan shafi wani ɓangare ne na jerin darussa game da doka ta 4: Asabar:

1. Ƙari na 5a: Asabar da Ranar Zuwa Coci, Abubuwa Biyu Mabambanta
2. Ƙari na 5b: Yadda Ake Kiyaye Asabar a Zamanin Yau
3. Ƙari na 5c: Aiwatar da Ka’idojin Asabar a Rayuwar Kullum
4. Ƙari na 5d: Abinci a Asabar — Jagora Mai Amfani
5. Ƙari na 5e: Sufuri a Asabar
6. Ƙari na 5f: Fasaha da Nishaɗi a Asabar
7. Ƙari na 5g: Aiki da Asabar — Fuskantar Ƙalubalen Rayuwa ta Ainihi (Shafi na yanzu).

Dalilin da Ya Sa Aiki Ya Zama Babban Ƙalubale

Ga yawancin masu bi, babban abin da ke hana kiyaye Asabar shi ne aiki. Ana iya tsara yadda za a yi tanadin abinci, sufuri, da amfani da fasaha, amma alƙawuran aiki suna shafar tushen abin da mutum yake samu na rayuwa da kuma sanin ko shi wanene. A Isra’ila ta dā ba kasafai wannan ya zama matsala ba, domin dukan al’ummar tana dakatar da aiki saboda Asabar; kasuwanci, kotuna, da kasuwanni suna rufe ne a kullum. Keta Asabar gaba ɗaya a cikin al’umma ba kasafai yake faruwa ba, kuma sau da yawa yana da nasaba da lokutan rashin biyayyar al’umma ko zaman bauta (duba Nehemiya 13:15-22). Amma a yau, yawancinmu muna rayuwa a cikin al’ummomin da rana ta bakwai rana ce ta aiki kamar sauran ranaku, saboda haka wannan ita ce doka mafi wuya a aiwatarwa.

Daga Ka’idoji Zuwa Aiki

A cikin wannan jerin darussa mun jaddada cewa umarnin Asabar wani ɓangare ne na tsarkakakkiyar kuma madawwamiyar Dokar Allah, ba wata doka ce keɓantacciya ba. Haka nan ka’idojin yin shiri, tsarki, da larura suna aiki a nan, amma abin da ke cikin haɗari ya fi girma. Zaɓin kiyaye Asabar na iya shafar kuɗin shiga, hanyar sana’a, ko tsarin kasuwanci. Duk da haka, Nassi ya nuna a kai a kai cewa kiyaye Asabar jarrabawa ce ta biyayya da dogara ga tanadin Allah — dama ce ta mako-mako don nuna inda cikakkiyar amincinmu yake.

Yanayin Aiki Guda Huɗu da Aka Fi Fuskanta

A cikin wannan talifi za mu yi la’akari da manyan rukunoni huɗu da ake samun saɓani game da Asabar:

1. Aikin Albashi na Kullum — yin aiki wa wani a kantin sayarwa, masana’antu, ko ayyuka makamantan haka.
2. Aikin Kai — gudanar da kantinka ko sana’ar gida.
3. Masu Kai Agajin Gaggawa da Ma’aikatan Kiwon Lafiya — ’yan sanda, masu kashe gobara, likitoci, ma’aikatan jinya, masu kula da marasa lafiya, da makamantansu.
4. Aikin Soja — aikin soja na tilas da kuma aikin soja na sana’a.

Kowane yanayi yana bukatar basira wajen yanke hukunci, shiri, da ƙarfin hali, amma tushen koyarwar Littafi Mai Tsarki ɗaya ne: “Kwana shida za ka yi aiki, ka aikata dukan aikinka, amma rana ta bakwai Asabar ce ta Ubangiji Allahnka” (Fitowa 20:9-10).

Aikin Albashi na Kullum

Ga masu bi da ke aikin albashi na yau da kullum—a kantin sayarwa, masana’antu, harkokin hidima, ko makamantan ayyuka—babban ƙalubalen shi ne wani ne yake tsara lokutan aikinsu yawanci. A Isra’ila ta dā wannan matsala kusan ba ta wanzu ba domin al’ummar gaba ɗaya tana kiyaye Asabar, amma a tattalin arzikin zamani, Asabar sau da yawa ita ce ranar da ake yawan aiki. Matakin farko ga mai kiyaye Asabar shi ne ka bayyana abin da ka yi imani da shi tun da wuri, kuma ka yi duk mai yiwuwa don tsara makon aikinka yadda zai dace da Asabar.

Idan kana neman sabon aiki, ka ambaci kiyaye Asabar da kake yi a lokacin tattaunawar neman aiki, maimakon ka rubuta shi a cikin CV ɗinka. Hakan zai hana a cire ka daga cikin masu neman aikin kafin ka samu damar bayyana amincewarka, kuma zai ba ka damar nuna cewa kana iya sassauci wajen yin aiki a sauran ranaku. Masu ɗaukar aiki da yawa suna jin daɗin ma’aikatan da za su yi aiki a ranakun Lahadi ko a lokutan aiki da ba a so sosai, idan hakan zai ba su damar samun Asabar a hutu. Idan kana aiki a yanzu, ka nemi a yi maka sassauci cikin ladabi domin ka kuɓuta daga lokutan Asabar, kana kuma miƙa shawarar gyara jadawalinka, yin aiki a ranakun hutu, ko cike gibin lokutan a wasu ranaku.

Ka tunkari mai ɗaukar aikinka da gaskiya da tawali’u, amma ka tsaya kyam. Asabar ba son rai ba ce, umarni ce. Mai ɗaukar aiki zai fi yiwuwa ya amince da buƙata bayyananniya da aka gabatar cikin ladabi, fiye da buƙata marar ƙarfi ko wadda aka yi cikin shakka. Ka tuna cewa alhakinka ne ka yi shiri a cikin mako—ka kammala ayyuka tun da wuri, ka bar wurin aikinka a tsare, kuma ka tabbatar cewa rashin zuwanka aiki a Asabar ba zai ɗora wa abokan aikinka nauyin da ba dole ba. Ta wurin nuna mutunci da amincin aiki, kana ƙarfafa hujjarka kuma kana nuna cewa kiyaye Asabar yana sa mutum ya zama ma’aikaci nagari—ba ya hana hakan.

Idan mai ɗaukar aikinka ya ƙi sauya jadawalinka ko kaɗan, ka yi tunani a kan zaɓuɓɓukanka cikin addu’a. Wasu masu kiyaye Asabar sun amince da rage albashi, sun sauya sashe, ko ma sun sauya sana’a domin su yi biyayya ga umarnin Allah. Ko da yake irin waɗannan shawarwari suna da wuya, an tsara Asabar ta zama jarrabawar bangaskiya ta mako-mako, tana koya mana dogara cewa tanadin Allah ya fi abin da za ka rasa ta wurin yi masa biyayya.

Aikin Kai

Ga masu yi wa kansu aiki—masu gudanar da sana’ar gida, ayyukan zaman kansu, ko kantin sayarwa—jarrabawar Asabar ta bambanta, amma tana da muhimmanci haka nan. Maimakon mai ɗaukar aiki ya tsara maka lokutan aiki, kai ne kake tsara su, saboda haka wajibi ne ka rufe sana’arka da gangan a cikin sa’o’in tsarki. A Isra’ila ta dā, an tsawata wa ’yan kasuwa da suka yi ƙoƙarin sayar da kaya a Asabar (Nehemiya 13:15-22). Wannan ƙa’ida tana aiki har a yau: ko da abokan ciniki suna tsammanin za ka yi musu hidima a ƙarshen mako, Allah yana sa ran ka keɓe rana ta bakwai.

Idan kana shirin fara kasuwanci, ka yi tunani sosai a kan yadda hakan zai shafi ikonka na kiyaye Asabar. Wasu sana’o’i suna ba da damar rufewa a rana ta bakwai cikin sauƙi; wasu kuma sun dogara ne da sayarwa a ƙarshen mako ko wa’adin kammala aiki. Ka zaɓi sana’ar da za ta ba ka kai da ma’aikatanka damar samun hutu daga aiki a Asabar. Ka saka rufewa a Asabar cikin shirin kasuwancinka da kuma sanarwar da kake aika wa abokan ciniki tun daga farko. Ta wurin saita abin da za a sa ran tun da wuri, kana koya wa abokan cinikinka su mutunta iyakokinka.

Idan kasuwancinka yana aiki a Asabar tun yanzu, dole ne ka yi canje-canjen da suka wajaba domin rufewa a wannan rana mai tsarki—ko da kuwa hakan zai rage kuɗin shiga. Nassi ya yi gargaɗi cewa samun riba daga aikin Asabar yana lalata biyayya kamar yadda yin aikin da kanka yake lalata ta. Haɗin gwiwar kasuwanci na iya ƙara dagula wannan batu: ko da abokin haɗin gwiwarka marar bangaskiya ne yake gudanar da kasuwancin a Asabar, kai ma kana samun riba daga wannan aikin, kuma Allah ba ya amincewa da wannan tsari. Domin girmama Allah, mai kiyaye Asabar ya kamata ya janye kansa daga duk wani tsari da kuɗin shigarsa ya dogara ga aikin Asabar.

Ko da yake waɗannan shawarwari na iya jawo asara, suna kuma zama shaida mai ƙarfi. Abokan ciniki da abokan aiki za su ga mutuncinka da daidaituwarka. Ta wurin rufe kasuwancinka a Asabar, kana shela ta ayyukanka cewa cikakkiyar dogararka tana ga tanadin Allah ne, ba ga ci gaba da samarwa ba.

Masu Kai Agajin Gaggawa da Ma’aikatan Kiwon Lafiya

Akwai fahimta marar tushe da ta bazu cewa yin aikin kai agajin gaggawa ko a fannin lafiya abu ne da ya halatta kai tsaye a Asabar. Yawanci wannan ra’ayi ya samo asali ne daga gaskiyar cewa Yesu ya warkar da mutane a Asabar (duba Matiyu 12:9-13; Markus 3:1-5; Luka 13:10-17). Amma idan aka yi nazari sosai, za a ga cewa Yesu bai bar gidansa a Asabar ba da niyyar gudanar da “asibitin warkarwa.” Warkarwarsa ayyukan jinƙai ne na kwatsam, ba aikin sana’a da aka tsara lokutansa ba. Babu wani lokaci da aka taɓa samun Yesu yana karɓar kuɗi saboda warkarwar da ya yi. Misalinsa yana koya mana mu taimaki waɗanda suke cikin tsananin buƙata ko da a Asabar, amma ba ya soke doka ta huɗu, kuma ba ya sa aikin kiwon lafiya ko aikin gaggawa ya zama keɓantawa ta dindindin.

A duniyarmu ta zamani, ba kasafai ake rasa ma’aikatan da ba sa kiyaye Asabar da za su cika waɗannan ayyuka ba. Asibitoci, dakunan shan magani, da ayyukan agajin gaggawa suna aiki dare da rana, kuma yawancin ma’aikatansu mutane ne da ba sa kiyaye Asabar. Wannan yalwa tana kawar da hujjar da bawan Allah zai bayar wajen ɗaukar aiki da ya san zai bukaci ya yi aiki a Asabar akai-akai. Ko da aikin yana iya zama kamar abin kirki, babu wata sana’a—har ma wadda ta ƙunshi taimaka wa mutane—da ta fi umarnin Allah na hutawa a rana ta bakwai. Ba za mu ce, “Taimaka wa mutane ya fi kiyaye Dokarsa muhimmanci ga Allah,” alhali Allah da kansa ne ya bayyana mana ma’anar tsarki da hutawa.

Wannan ba yana nufin cewa mai kiyaye Asabar ba zai taɓa iya ceton rai ko rage wahala a Asabar ba. Kamar yadda Yesu ya koyar, “Halatta ne a yi alheri a Asabar” (Matiyu 12:12). Idan wani yanayin gaggawa da ba a zata ba ya taso—haɗari, maƙwabci marar lafiya, ko wata matsala a gidanka—ya kamata ka ɗauki mataki domin kāre rai da lafiya. Amma hakan ya bambanta ƙwarai da neman aikin sana’a da zai tilasta maka yin aiki a kowace Asabar. A wasu lokuta marasa yawa, idan babu wani wanda zai iya zuwa, za ka iya tsintar kanka kana shiga na ɗan lokaci domin biyan wata babbar buƙata, amma ya kamata irin waɗannan yanayi su zama keɓantattu, ba na yau da kullum ba, kuma ya kamata ka guji karɓar kuɗin hidimarka a waɗannan sa’o’i.

Ƙa’idar jagora ita ce a bambance ayyukan jinƙai na kwatsam da aikin yi na yau da kullum. Jinƙai ya dace da ruhin Asabar; aikin da aka riga aka shirya domin neman riba yana lalata ta. Gwargwadon iko, masu kiyaye Asabar da ke aikin kiwon lafiya ko agajin gaggawa ya kamata su yi shawarwari domin tsara lokutan aiki da za su mutunta Asabar, su nemi mukamai ko lokutan aiki da ba sa saɓa wa umarnin, kuma su dogara ga tanadin Allah yayin da suke yin hakan.

Aikin Soja

Aikin soja yana kawo ƙalubale na musamman ga masu kiyaye Asabar domin sau da yawa yana ƙunshe da aikin dole a ƙarƙashin ikon gwamnati. Nassi ya ba da misalan mutanen Allah da suka fuskanci wannan saɓani. Alal misali, sojojin Isra’ila sun yi tattaki na kwana bakwai kewaye da Yeriko, wanda ke nufin ba su huta a rana ta bakwai ba (Yoshuwa 6:1-5), kuma Nehemiya ya bayyana yadda aka sa masu gadi a ƙofofin birnin a Asabar domin kiyaye tsarkinta (Nehemiya 13:15-22). Waɗannan misalai suna nuna cewa a lokacin tsaron ƙasa ko rikici, ayyukan soja na iya ci gaba har a Asabar—amma suna kuma nuna cewa irin waɗannan yanayi keɓantattu ne, masu nasaba da tsira da rayuwar al’umma gaba ɗaya, ba zaɓin sana’a na mutum ba.

Ga waɗanda aka tilasta wa shiga soja, ba da son rai suke cikin wannan yanayi ba. Ana ba ka umarni, kuma ikonka na zaɓar jadawalin aikinka yana da matuƙar iyaka. A wannan yanayin, mai kiyaye Asabar ya kamata har yanzu ya nemi manyansa cikin ladabi su kuɓutar da shi daga aikin Asabar a duk lokacin da hakan zai yiwu, yana bayyana cewa kiyaye Asabar tabbatacciyar imani ce a gare shi. Ko da ba a amince da buƙatar ba, ƙoƙarin da aka yi wajen nema kaɗai yana girmama Allah kuma yana iya sa a sami tagomashin da ba a zata ba. Fiye da kome, ka kasance mai tawali’u, kuma ka ci gaba da ba da shaida ta rayuwarka.

Ga waɗanda ke tunanin shiga aikin soja a matsayin sana’a, yanayin ya bambanta. Zaɓar sana’a na mutum ne, kamar yadda yake a sauran sana’o’i. Karɓar mukamin da ka san zai sa ka saba wa Asabar akai-akai bai jituwa da umarnin kiyaye ta da tsarki. Kamar sauran fannoni, ƙa’idar jagora ita ce neman aiki ko mukami da zai ba ka damar kiyaye Asabar. Idan ba zai yiwu a kiyaye Asabar a wani fanni ba, ka sake yin la’akari da wata hanyar sana’a cikin addu’a, kana dogara cewa Allah zai buɗe maka ƙofofi a wasu hanyoyi.

A aikin soja na tilas da na son rai, muhimmin abu shi ne ka girmama Allah duk inda kake. Ka kiyaye Asabar gwargwadon iko ba tare da tawaye ba, kana nuna girmamawa ga masu iko, yayin da kake rayuwa bisa ga abin da ka yi imani da shi a natse. Ta yin haka, kana nuna cewa amincinka ga Dokar Allah ba ya danganta da sauƙin yanayi, amma yana da tushe cikin aminci.

Kammalawa: Rayuwa da Asabar a Matsayin Hanyar Rayuwa

Da wannan talifi mun kammala jerin darussanmu game da Asabar. Daga tushenta a cikin halitta zuwa yadda ake aiwatar da ita a batun abinci, sufuri, fasaha, da aiki, mun ga cewa doka ta huɗu ba wata doka ce keɓantacciya ba, amma tsarin rayuwa ne da ke gudana a cikin madawwamiyar Dokar Allah. Kiyaye Asabar ya wuce guje wa wasu ayyuka; ya ƙunshi yin shiri tun da wuri, dakatar da ayyukan yau da kullum, da keɓe lokaci domin Allah. Ya ƙunshi kuma koyon dogara ga tanadinsa, tsara makonka bisa ga abubuwan da suka fi muhimmanci a gare shi, da kuma nuna yadda hutunsa yake a cikin duniya marar hutawa.

Ko da wane irin yanayi kake ciki—ko kana aiki wa wani, kana yi wa kanka aiki, kana kula da iyalinka, ko kana hidima a yanayi mai sarkakiya—Asabar tana nan a matsayin gayyata ta mako-mako don fita daga zagayowar samarwa, mu shiga cikin ’yancin kasancewa a gaban Allah. Yayin da kake aiwatar da waɗannan ƙa’idoji, za ka gane cewa Asabar ba nauyi ba ce, amma abin farin ciki ce, alamar aminci ce kuma tushen ƙarfi ce. Tana horar da zuciyarka ta dogara ga Allah ba rana ɗaya kawai a mako ba, amma a kowace rana da kowane fanni na rayuwa.