Articles

Ƙari na 8d: Dokokin Tsarkakewa—Dalilin da Ya Sa Ba Za a Iya Bin Su Ba Tare da Haikali ba

Saurari ko sauke wannan darasi a matsayin sauti
00:00
00:00SAUKE

Wannan shafi ɓangare ne na jerin da ke bincika dokokin Allah waɗanda ba za a iya yi musu biyayya ba sai lokacin da Haikali yake a Urushalima.

Attaura ta ƙunshi cikakkun dokoki game da tsarki da ƙazanta na ibada. Ba a taɓa soke waɗannan dokokin ba. Yesu bai taɓa warware su ba. Duk da haka, Allah ya cire Haikali, bagade, firistoci, da bayyananniyar mazauninsa daga cikin al’umma saboda rashin amincin Isra’ila. Saboda wannan cirewa, ba za a iya yin biyayya ga dokokin tsarkakewa a yau ba.

Ko da yake mu halittu ne masu rauni, Allah cikin ƙaunarsa ga zaɓaɓɓun mutanensa, ya kafa kasancewarsa a tsakiyar Isra’ila tsawon ƙarnuka (Fitowa 15:17; 2 Tarihi 6:2; 1 Sarakuna 8:12-13). Amma tun daga shekara ta 70 Miladiyya, Haikalin da aka bayyana tsarkinsa kuma aka fuskanci kasancewarsa ba ya nan kuma.

Abin da Doka ta umarta

Doka ta bayyana ainihin matsayin shari’a na tsarki (טָהוֹר — tahor) da ƙazanta (טָמֵא — tamei). Mutum zai iya ƙazantuwa ta hanyar abubuwan yau da kullum da ba za a iya guje musu ba na rayuwar ɗan Adam: haihuwa (Firistoci 12:2-5), jinin haila da sauran fitar jini ko ruwa daga jiki (Firistoci 15:19-30), da taɓa gawar mamaci (Ƙidaya 19:11-13). Waɗannan yanayi ba halaye ne na zunubi ba. Ba su jawo laifi ba. Matsayin shari’a ne kawai da ke hana kusantar abubuwa masu tsarki.

Game da duk waɗannan yanayi, Doka ta kuma umarta tsarin tsarkakewa. Wani lokaci abu ne mai sauƙi kamar jira har zuwa maraice. A wasu lokuta ana bukatar wanka. A kuma wasu lokuta da dama, ana bukatar sa hannun firistoci da hadayu. Ba wai Isra’ila ta “ji” ƙazanta ba ne abin magana. Abin magana shi ne Allah ya kafa iyakoki na gaske game da tsarkinsa ta hanyar doka.

Dalilin da Ya Sa Waɗannan Dokoki Suka Wanzu

Tsarin tsarki ya wanzu ne domin Allah ya zauna a tsakiyar Isra’ila a wani keɓaɓɓen wuri mai tsarki. Attaura da kanta ta ba da dalili: ya kamata a kiyaye Isra’ila daga ƙazanta don kada a ƙazantar da mazaunin Allah, kuma kada mutanen su mutu saboda kusantar tsarkinsa suna cikin ƙazantacciyar hali (Firistoci 15:31; Ƙidaya 19:13).

Wannan yana nufin cewa dokokin ƙazanta ba al’adun rayuwa ba ne, kuma ba shawarar kula da lafiya ba ne. Dokokin harami ne. Manufarsu koyaushe ɗaya ce: su kāre mazaunin Allah kuma su daidaita yadda ake kusantarsa.

Haikali Shi ne Wurin Aiwatar da Ikon Doka, Ba Wuri Kawai ba

Harami ba gini ne kawai da ya dace da gudanar da ayyukan addini ba. Fagen shari’a ne inda dokokin tsarki da yawa suke aiki. Ƙazanta tana da muhimmanci domin akwai wuri mai tsarki da za a kāre, abubuwa masu tsarki da za a tsare, da hidima mai tsarki da za a kiyaye. Haikali ne ya kafa iyakar shari’a tsakanin abin da aka saba da shi da abin da yake tsarki, kuma Doka ta bukaci a kiyaye wannan iyaka.

Sa’ad da Allah ya cire mazauninsa saboda rashin amincin Isra’ila, bai soke Dokarsa ba. Ya cire wurin da dokoki da yawa na tsarkakewa za a iya aiwatarwa a cikinsa. Idan babu mazaunin, babu “kusantawa” da za a tsara bisa doka, kuma babu wuri mai tsarki da za a kiyaye daga ƙazantuwa.

Manyan Dokoki da Matakan Kariya

Firistoci 15 ya ƙunshi cikakkun bayanai da dama game da gida: shimfiɗaɗɗun wuri marasa tsarki, kujeru marasa tsarki, wanka, da kuma “marar tsarki har zuwa maraice.” Waɗannan bayanai ba umarni ne masu zaman kansu da aka tsara don kafa tsarin rayuwa na dindindin ba. Matakan kariya ne waɗanda aikinsu kaɗai shi ne hana ƙazanta isa ga mazaunin Allah da gurɓata abin da yake tsarki.

Shi ya sa waɗannan matakai ba su da ma’ana a matsayin “ibada” mai zaman kanta a yau. Sake aiwatar da su ba tare da haramin da aka tsara domin su kāre ba, ba biyayya ba ce; kwaikwayo ne na alama. Allah bai taɓa ba da izinin amfani da wasu abubuwa a madadin tsarinsa ba. Babu girmamawa ga Allah cikin yin kamar haraminsa mai tsarki yana nan har yanzu, alhali Allah da kansa ne ya cire shi.

Jinin Haila na Kullum

Jinin haila na kullum ya bambanta da sauran ƙazantattun abubuwa a cikin Attaura domin ana iya hasashensa, ba za a iya guje masa ba, kuma lokaci kaɗai ne ke kawo ƙarshensa. Matar za ta kasance marar tsarki har kwana bakwai, kuma duk abin da ta kwanta ko ta zauna a kai zai zama marar tsarki; waɗanda suka taɓa waɗannan abubuwa kuma za su kasance marasa tsarki har zuwa maraice (Firistoci 15:19-23). Idan namiji ya kwanta a gado ɗaya da ita a wannan lokacin, shi ma zai zama marar tsarki har kwana bakwai (Firistoci 15:24).

Wannan ƙazantar ta yau da kullum wadda lokaci ke kawarwa ba ta bukatar firist, hadaya, ko bagade. Manufarta ta shari’a ita ce hana kusantar wuri mai tsarki. Saboda haka, waɗannan dokoki ba su kawo cikas ga rayuwar yau da kullum ba, ko su bukaci a riƙa kasancewa kusa da Urushalima a kowane lokaci. Matsayin tsarki da ƙazanta suna da muhimmanci ne domin mazaunin Allah yana nan, kuma Dokarsa ce ke tsara yadda ake kusantarsa. Da yake an cire mazaunin, waɗannan dokokin tsarki na gida ba su da yadda za a aiwatar da su bisa doka, saboda haka ba za a iya bin su a yau ba.

Muhimmin bayani: dokar hana saduwa da mace mai jinin haila wata doka ce dabam gaba ɗaya. Wannan umarni ba tsarin tsarkakewa ba ne, kuma ma’anarsa ko aiwatar da shi ba su dogara da Haikali ba (Firistoci 18:19; 20:18). Wannan dokar hana jima’i tana da tsanani ƙwarai kuma umarni ne dabam da dole ne a ci gaba da yin biyayya gare shi a yau.

Zubar Jini na Sabanin Al’ada

An ware zubar jini da ke faruwa a wajen lokacin haila na al’ada a wani matsayi dabam, kuma kammala tsarkakewarsa ya dogara da Haikali. Matar za ta kasance marar tsarki muddin zubar jinin yana ci gaba, sa’ad da ya tsaya kuma sai ta ƙirga kwanaki, sannan ta kai hadayu ga firist a ƙofar harami (Firistoci 15:25-30). Wannan ba nau’in “lokaci kaɗai” ba ne. Nau’in da ke bukatar firist da hadaya ne. Saboda haka ba za a iya bin wannan doka a yau ba, domin Allah ya cire tsarin da ake bukata don kammala ta.

Ƙazantar Gawa

Taɓa mamaci yana jawo wani irin ƙazanta mai tsanani wanda ke barazana kai tsaye ga harami. Attaura ta yi magana da tsananin gaske a nan: a yanke mutumin marar tsarki da ya ƙazantar da mazaunin daga cikin al’umma, kuma a ɗauki ƙazantar a matsayin laifi kai tsaye ga wuri mai tsarki na Allah (Ƙidaya 19:13; 19:20). Hanyoyin tsarkakewa da aka tsara sun dogara ne ga abubuwan da Allah ya naɗa da tsarin harami mai aiki. Idan babu ikon shari’ar Haikali, ba za a iya warware wannan nau’in ƙazanta bisa doka yadda umarnin ya ce ba.

Abin da Ya Canja Sa’ad da Allah Ya Cire Mazauninsa

Allah ya cire Haikali, bagade, da firistocin Lawiyawa a matsayin hukunci. Da wannan cirewa, tsarin tsarki ya rasa fagen shari’ar da yake aiki a ciki. Babu wuri mai tsarki da za a kāre, babu wurin kusantawa bisa doka da za a tsara, kuma babu firistocin da aka naɗa da za su gudanar da ayyukan da ake bukata sa’ad da Doka ta bukaci sa hannun firistoci.

Saboda haka, ba za a iya aiwatar da ko ɗaya daga cikin dokokin tsarkakewa a yau ba—ba domin Doka ta ƙare ba, amma domin Allah ya cire wurin aiwatarwa wanda ya ba su ƙarfin shari’a. Doka tana nan daram. Haikali kuwa ba ya nan.

Dalilin da Ya Sa “Tsarkakewa” ta Alama Rashin Biyayya ce

Wasu suna ƙoƙarin maye gurbin tsarin Allah da al’adun ibada na kansu, wankewar “ruhaniya,” ko kuma kwaikwayon abubuwan da suka ƙirƙira a gida. Amma Allah bai ba da izinin musanya su da wani abu ba. Isra’ila ba ta da ’yancin ƙirƙirar sababbin nau’o’in tsarkakewa. Biyayya tana nufin yin daidai da abin da Allah ya umarta, a wurin da Allah ya zaɓa, ta hannun bayin da Allah ya naɗa.

Sa’ad da Allah ya cire kayan aikin biyayya, amsar mai aminci ba kwaikwayo ba ce. Amsar mai aminci ita ce amincewa da abin da Allah ya yi, ƙin ƙirƙiro wasu hanyoyi, da kuma girmama dokokin da ba za a iya aiwatarwa a halin yanzu ba.

Kammalawa

Ba a taɓa soke dokokin tsarkakewa ba. Sun wanzu domin Allah ya zauna a tsakiyar Isra’ila, kuma ya tsara yadda ake kusantar tsarkinsa. Saboda rashin amincin Isra’ila, Allah ya cire mazauninsa, Haikali, da firistoci. Saboda wannan cirewa, ba za a iya yin biyayya ga tsarin tsarki da ya dogara da harami a yau ba. Muna yin biyayya ga duk abin da har yanzu za a iya yi wa biyayya, kuma muna girmama abin da Allah ya sa ba zai yiwu ba ta wajen mutunta ayyukansa da ƙin maye gurbin dokokinsa da wasu abubuwan alama.