Articles

Ƙari na 8a: Dokokin Allah da Suke Buƙatar Haikali

Saurari ko sauke wannan darasi a matsayin sauti
00:00
00:00SAUKE

Wannan shafi ɓangare ne na jerin da ke bincika dokokin Allah waɗanda ba za a iya yin biyayya da su ba sai lokacin da Haikali yake a Urushalima.

Gabatarwa

Tun farko, Allah ya ƙaddara cewa wasu sassa na Dokarsa za a aiwatar da su ne kawai a wuri guda na musamman: Haikalin da Ya zaɓa ya sa Sunansa a wurin (Maimaitawar Shari’a 12:5-6, 12:11). Dokoki da yawa da aka ba Isra’ila—hadayu, sadakoki, bukukuwan tsarkakewa, alkawura, da ayyukan firistocin Lawi—sun dogara ne ga bagadi na zahiri, firistoci zuriyar Haruna, da tsarin tsarki da yake kasancewa ne kawai sa’ad da Haikali yake tsaye. Babu wani annabi, ko ma Yesu, da ya taɓa koyar da cewa za a iya mayar da waɗannan dokokin zuwa wani wuri dabam, a daidaita su da sababbin yanayi, a musanya su da ayyuka na alama, ko a yi musu biyayya a wani ɓangare kawai. Biyayya ta gaskiya ta kasance mai sauƙi koyaushe: ko dai mu yi daidai da abin da Allah ya umarta, ko kuwa ba mu yi biyayya ba: “Kada ku ƙara ko ku rage daga abin da na umarce ku, sai dai ku kiyaye umarnan Ubangiji Allahnku da nake ba ku” (Maimaitawar Shari’a 4:2. Duba kuma Maimaitawar Shari’a 12:32; Joshuwa 1:7).

Canjin Yanayi

Bayan rushewar Haikali a Urushalima a shekara ta 70 A.Z., yanayin ya canja. Ba don Dokar ta canja ba—Dokar Allah tana nan cikakkiya kuma madawwamiya—amma domin abubuwan da Allah ya buƙata don cika waɗannan takamaiman dokokin ba su wanzu kuma. Idan babu Haikali, babu bagadi, babu firistoci da aka tsarkake, kuma babu tokar saniya ja, zai zama a zahiri ba zai yiwu a sake yin abin da tsararraki tun daga Musa, Joshuwa, Dauda, Hezekiya, Ezra da manzanni suka yi da aminci ba. Matsalar ba rashin son yi ba ce; matsalar ita ce rashin yiwuwar yi. Allah da kansa ne ya rufe wannan ƙofa (Makoki 2:6-7), kuma babu wani mutum da yake da ikon ƙirƙiro wata dabam.

Painting by Francesco Hayez showing the destrucion of the sencond temple im the year 70 A.D.
Zanen Francesco Hayez da ke nuna rugujewar Haikali na biyu a shekara ta 70 A.Z.

Kuskuren Ƙirƙiro Biyayya ko Biyayya ta Alama

Duk da haka, ƙungiyoyi da yawa na Masihiyya da ke ƙoƙarin dawo da wasu abubuwa na rayuwar Isra’ilawa sun ƙirƙiro rage-raɓe, na alama, ko sababbin sigogi na waɗannan dokoki. Suna gudanar da bukukuwa da Attaura ba ta taɓa umartawa ba. Suna ƙirƙiro “atisayen bukukuwa” da “bukukuwan annabci” domin su maye gurbin abin da a dā yake buƙatar hadayu, firistoci, da bagadi mai tsarki. Suna kiran abin da suka ƙirƙiro “biyayya,” alhali a zahiri ƙirƙirarrun abubuwa ne na mutane kawai da aka lulluɓe da kalmomin Littafi Mai Tsarki. Wataƙila nufin nasu ya bayyana da gaskiya, amma gaskiyar ba ta canja ba: babu wani abu da ake kira yin biyayya a wani ɓangare kawai sa’ad da Allah ya fayyace kowane dalla-dalla na abin da Ya buƙata.

The Wailling Wall Temple remnant
Katangar Yamma, wadda aka fi sani da Katangar Makoki, ragowar Haikali ce a Urushalima da Romawa suka rushe a shekara ta 70 A.Z.

Shin Allah Yana Karɓar Ƙoƙarinmu na Yin Abin da Ya Hana?

Ɗaya daga cikin ra’ayoyin da suka fi cutarwa da ke yaɗuwa a yau shi ne imanin cewa Allah yana jin daɗi sa’ad da muka “yi iya ƙoƙarinmu” don mu yi biyayya da dokokin da suka dogara ga Haikali, kamar dai rushewar Haikalin ya faru ne saɓanin nufinsa, kuma mu, ta ayyukan alama, za mu iya ko ta yaya mu ƙarfafa shi. Wannan babban rashin fahimta ne. Allah ba ya buƙatar abubuwan da muka ƙirƙiro don maye gurbin abin da aka umarta. Ba ya buƙatar abubuwan maye na alama. Kuma ba a girmama shi sa’ad da muka yi banza da takamaiman umarnansa domin mu ƙirƙiri namu hanyoyin yin biyayya. Idan Allah ya umarta cewa a yi wasu dokoki ne kawai a wurin da Ya zaɓa, tare da firistocin da Ya naɗa, a bisa bagadin da Ya tsarkake (Maimaitawar Shari’a 12:13-14), to ƙoƙarin yin su a wani wuri dabam—ko ta wata hanya dabam—ba ibada ba ce. Rashin biyayya ce. Ba a cire Haikalin ne bisa kuskure ba; an cire shi ne bisa ga umarnin Allah. Yin kamar za mu iya sake ƙirƙirar abin da Shi da kansa ya dakatar ba aminci ba ne, sai dai ɗaukar kai: “Shin, Ubangiji yana jin daɗin hadayu na ƙonawa da sadakoki kamar jin daɗin yin biyayya da muryar Ubangiji? Ga shi, yin biyayya ya fi hadaya” (1 Sama’ila 15:22).

Manufar Wannan Jerin

Manufar wannan jerin ita ce a bayyana wannan gaskiya a sarari. Ba mu ƙin kowace doka. Ba mu rage muhimmancin Haikali ba. Ba mu zaɓar dokokin da za mu yi musu biyayya ko mu yi watsi da su ba. Burinmu shi ne mu nuna daidai abin da Dokar ta umarta, yadda aka yi biyayya da waɗannan dokoki a dā, da kuma dalilin da ya sa ba za a iya yin biyayya da su a yau ba. Za mu kasance da aminci ga Nassosi ba tare da ƙari, sauye-sauye, ko ƙirƙirarrun mutane ba (Maimaitawar Shari’a 4:2; 12:32; Joshuwa 1:7). Kowane mai karatu zai fahimci cewa rashin yiwuwar yin su a yau ba tawaye ba ne, sai dai kawai rashin tsarin da Allah da kansa ya buƙata.

Saboda haka, za mu fara da tushe: abin da Dokar ta umarta da gaske—da kuma dalilin da ya sa wannan biyayya ta yiwu ne kawai sa’ad da Haikali yake.